نتیجه‌ی انتخابات آمریکا و ساخت درونی قدرت در ایران
برای انتخاب ترامپ نه عزا می‌گیرم و نه شادی می‌کنیم

بسیاری از رسانه‌های یک جریان سیاسی خاص در کشور طوری وانمود می‌کنند که گویی ایران ایالت پنجاه‌ویکم آمریکاست و هر اتفاقی در واشنگتن بیفتد، تبعات آن در ایران نیز مشاهده خواهد شد.

گروه بین‌الملل برهان؛ رهبر انقلاب در دیدار هزاران نفر از مردم اصفهان روز 25 آبان فرمودند: برخلاف عده‌ای که در دنیا، برای نتیجه‌ی انتخابات آمریکا، عزا گرفته‌اند یا عده‌ی دیگری که شادی می‌کنند، ما نه عزا می‌گیریم و نه شادی می‌کنیم، زیرا برای ما فرقی نمی‌کند و هیچ نگرانی هم نداریم و به لطف الهی، برای مواجهه با هر حادثه‌ی محتملی نیز آماده‌ایم.
 
چرا رهبر انقلاب این موضوع را بیان کردند؟
 
در اینجا به برخی از دلایلی که می‌توان بر‌شمرد که چرا این جمله‌ی رهبر انقلاب بایستی مورد توجه قرار گیرد، اشاره خواهد شد.
 
1. آمریکا یک کشور شبیه بقیه‌ی کشورهاست و نه هژمون بین‌المللی
 
در ایران مسئله‌ی انتخابات آمریکا که از حدود یک‌سال‌ونیم پیش کلید خورده است، برای عده‌ای به‌قدری برجسته بود که گویی انتخابات قرار است در ایران برگزار شود. پیگیری رسانه‌های کشور به‌خصوص رسانه‌های یک جریان سیاسی خاص از مسائل داخلی آمریکا، بیشتر از مسائل داخلی ایران بود. اما چرا این اتفاق می‌افتد؟
آمریکایی‌ها بسیار تلاش می‌کنند تا خود را به‌عنوان قدر قدرت بین‌المللی و کشوری که در حوزه‌ی لیدرشیپ برترین مزیت را بر جهانیان دارد، معرفی کنند. هم ازاین‌رو دستگاه رسانه‌ای نظام لیبرال‌سرمایه‌داری را که تا حد بسیار زیادی وابسته به خود است (حتی اگر در کشور دیگری باشد) بسیج می‌کند تا این‌چنین روایت کند که این کشور هژمون بین‌المللی است.
 
طبیعی است برای تبدیل شدن به این برداشت، بسیاری از کدهای غلط و آدرس‌های اشتباه نیز مخابره می‌شود، چون هدف، تبدیل کردن آمریکا به برساخته‌ی قدرت هژمون است. مثلاً این کد که نوع ریاست‌جمهوری در آمریکا بسیار در نظم‌ونسق بین‌المللی اهمیت دارد. آمریکایی‌ها به‌قدری در هدایت این مسیر تلاش می‌کنند که تمام دنیا اسامی احزاب سیاسی و نامزدهای انتخابات این کشور را نیز می‌دانند. اینکه آیا واقعاً بایستی بدانند و یا اینکه دانستن آن چه مشکلی از مشکلات کشورهای دیگر حل می‌کند و یا اینکه اساساً این مسئله به‌جز یک ساخته‌ی بین‌الاذهانی چیزی دیگری هم هست یا خیر، مسائلی هستند که کمتر کسی به آن‌ها توجه می‌کند.
نیم‌نگاهی به سیاست رسانه‌ای برخی جریان‌های سیاسی نشان می‌دهد که آمریکایی‌ها اتفاقاً به هدف خویش نیز نائل آمده‌اند. تمام سیاست رسانه‌ای برخی از رسانه‌های کشور معطوف به انتخابات آمریکاست. حتی در زمان نگارش این مرقومه نیز وقتی یک سایت را به‌صورت تصادفی مشاهده می‌کنیم، مشهود است که بخش زیادی از آن معطوف به سیاست‌های ترامپ، انتخاب‌های ترامپ و... است.
 
رهبر انقلاب با بیان اینکه نه عزا می‌گیریم و نه شادی می‌کنیم، به‌واقع در حال فرستادن این پیام هستند که اساساً مسئله‌ی انتخابات آمریکا یک برساخته برای فریب افکار عمومی است و از نظر ما هیچ فرقی نمی‌کند کدام رئیس‌جمهور باشد، چون تمام این دعاوی برای نیل به همان برساخته‌ی کذای «هژمونی آمریکایی» و تأثیر آن بر همه‌ی کشورهای جهان است.
 
2. واهمه‌ی عده‌ای در کشور از انتخاب ترامپ
 
چرا عده‌ای به‌شدت نگران وضعیت کشور در دوران ترامپ هستند؟ پاسخ شفاف است: جهانی شدن. اما جهانی شدن چه‌چیزی؟ جهانی شدن شاخص‌های بسیاری دارد؛ هم مثبت و هم منفی. مثلاً امکان تجارت بین‌المللی بدون محدودیت و عوارض گمرکی، یک شاخص مثبت است، اما سرریز شرکت‌های سرمایه‌گذاری و نابودی تولیدات ملی، یک شاخص منفی است.
 
اما منظور ما در اینجا این ابعاد از جهانی شدن نیست. منظور جهانی شدن برخی از کالاهای فرهنگی غرب از طریق دستگاه رسانه‌ای اوست. شاید بهتر باشد از کلمه‌ی جهانی‌سازی استفاده شود. جهانی‌سازی یعنی تبلور اندیشه‌ی آمریکایی در سطح جهان؛ تبلور عمل آمریکایی در جهان، برجسته شدن مسائل آمریکا در جهان و به‌عنوان یک دستاورد، تبلور مسائل داخلی آمریکا در سطح جهان.
 
به سؤالمان برمی‌گردیم: چرا عده‌ای نگران وضعیت کشور در دوران ترامپ هستند؟ جهانی‌سازی انتخابات آمریکا برای برخی در داخل کشور سبب شده است تا تصور کنند همه‌ی اتفاقات در داخل کشورها در ید قدرت بی‌انتهای آمریکاست. به‌عبارتی یک واهمه‌ی ساختگی از چیزی که اساساً موجودیت خارجی ندارد.
ترس از اینکه نکند همه‌ی اتفاقاتی که بعد از یک دوره‌ی تاریخی در ایران افتاد، زیر سؤال برود، سبب ایجاد واهمه در این گروه سیاسی شده است. موضوعی که همان‌گونه که اشاره شد، اساساً موجودیت خارجی ندارد. تأکید رهبر انقلاب بر اینکه عزا هم نمی‌گیریم، برای همین عده بود که به‌صورت کاملاً انتزاعی از چیزی که اساساً وجود خارجی ندارد، واهمه دارند.
 
3. تأثیرپذیری ایران از آمریکا
 
گروهی که تلاش می‌کنند خود را به‌شدت ناراضی از شرایط به‌وجودآمده‌ی بعد از انتخاب ترامپ نشان دهند، در حال گفتن این پیام هستند که ایران از شرایط آمریکا متأثر است و این تأثیر نیز بسیار جدی است. نگارنده حتی در برخی از تحلیل‌ها مشاهده کرد که عده‌ای معتقدند انتخابات ریاست‌جمهوری سال آینده‌ی ایران نیز متأثر از این قضیه خواهد شد. موضوعی توهمی و بسیار انتزاعی که نشان‌دهنده‌ی وجود همان واهمه‌ای ساختگی است که اظهار شد.
 
رهبر انقلاب با اظهار این جمله، در حال فرستادن این پیام نیز هستند که هیچ‌چیزی در ایران وابسته به نتیجه‌ی انتخابات در آمریکا نیست تا عده‌ای کمی درخصوص تفاوت بین کشورها و تقسیم‌بندی‌های جغرافیایی بیندیشند و طوری سخن نگویند و تحلیل ارائه ندهند که گویی ایران ایالات پنجاه‌ویکم آمریکاست.
 
در کشوری که ادعای مبارزه با هژمونی آمریکا در منطقه را دارد، شنیدن این مسائل بسیار دردناک است. ایران نه‌تنها این ادعا را دارد، بلکه در هر اتفاقی که در منطقه افتاده است، به‌صورت بی‌بدیلی نقش‌آفرینی کرده است؛ به‌گونه‌ای که حتی سیاست‌مداران و اندیشکده‌های غربی نیز به آن اذعان داشته‌اند که هیچ مشکلی در منطقه‌ی غرب آسیا حل نمی‌شود مگر با نقش‌آفرینی و بازیگری ایران. چگونه شده است که برخی تصور می‌کنند تمام امورات ایران متأثر از سیاست‌های آمریکاست.
 
همین هفته‌ی گذشته بود که وزیر دفاع پیشین فرانسه در دیدار رئیس شورای راهبردی روابط خارجی گفت «سفر هیئت‌های اروپایی به ایران صرفاً برای تجارت نیست، بلکه ناشی از این آگاهی است که هیچ مشکلی در منطقه بدون همکاری ایران حل نمی‌شود.»
 
اروه مورن، رئیس شورای منطقه‌ی نورماندی، در این دیدار که عصر روز دوشنبه در شورای راهبردی روابط خارجی برگزار شد، با بیان اینکه «ما از امضای برجام بسیار خوشحالیم» گفت: «همه از ظرفیت‌های بالقوه و عظیم ایران آگاه هستند. هیچ مشکلی در منطقه بدون ایران حل نمی‌شود. ایران عاملی کلیدی در منطقه است.»
یا همین چند وقت پیش بود که وزیر خارجه‌ی روسیه در کنفرانس مطبوعاتی در مسکو گفت: «روسیه از چند سال پیش پیشنهاداتی را مطرح کرد تا تشکل امنیتی در خاورمیانه تشکیل شود. ایران در ساحل خلیج‌فارس قرار دارد و نقش مهم منطقه‌ای را ایفا می‌کند و نمی‌توان هیچ مشکلی را در منطقه بدون حضور ایران حل کرد.»
 
پس چرا علی‌رغم اذعان غربی‌ها به حل نشدن مشکلات منطقه بدون حضور ایران، عده‌ای اصرار دارند این پیام را مخابره کنند که ایران متأثر از شرایط داخلی و نوع نامزد ریاست‌جمهوری آمریکاست؟ جز این است که پروژه‌ی جهانی شدن به بهترین نحو خود پیش رفته است.
 
4. تقویت ایده‌ی تندروانه‌ی آمریکایی «لطف اوباما به ایران»
 
همان‌طور که ذکر شد، اصرار گروهی در داخل بر اینکه ایران متأثر از آمریکاست، تا حدی برجسته است که برخی معتقدند که «روشنفکری اوباما سبب ایجاد توافق هسته‌ای با ایران شده است.» گزاره‌ای که بارها و بارها در مطبوعات ایران منتشر شده و متأسفانه فضای غالب جریان خاصی در کشور نیز بوده و هست. عده‌ای معتقدند که توافق هسته‌ای با ایران، هدیه و لطف باراک اوباما به ایران است؛ مردی که در ادوار تاریخ شبیه نداشته است. این گزاره و اوهام دیگری شبیه این، بسیار در منابع رسانه‌ای ما ذکر شده است. بازنشر این موضوع چه مضراتی برای کشور داشته و دارد؟
 
- ایران کشور ضعیفی است که در نتیجه‌ی لطف آمریکا، مسائل داخلی‌اش حل و رفع می‌شود. کشوری است که اگر آمریکا و اوباما نباشد، نمی‌تواند مشکلات آب و غذای خود را نیز حل کند.
- تمام آسیب‌ها و چالش‌های برجام، ساخته‌ی ذهن کسانی است که نمی‌خواهند کشور به رشد اقتصادی برسد.
- اگر ترامپ به کاخ سفید برود، از الطاف اوباما خبری نیست و ما باید منتظر تحریم‌های بیشتری باشیم.
- در دوره‌ی پسابرجام وضعیت کشور خوب بوده است، مسائل اقتصادی کشور حل شده‌اند، ایران توانسته با نظام تجاری بین‌الملل ارتباط برقرار کند و مشکلات اقتصادی ایران حل شده است.
 
سوای از کذب بودن تمام گزاره‌های فوق، یک مسئله‌ی بسیار اسفناک نیز در پشت این روایت‌ها هست و آن اینکه با این نوع فاجعه‌آمیز فرستادن پیام به ترامپ، طرفدارانش و تیم احتمالاً جنگ‌طلب او، به‌راستی آن‌ها ممکن است تصور کنند که اوباما به ایران لطف داشته است و حتی همین توافق بی‌جان و بی‌ثمر را، که صرفاً دو سال از رشد علمی کشور را متوقف کرد نیز باطل کنند. با این تصور که واقعاً دولت قبلی آمریکا به ایران لطف کرده است.
 
نگاهی به سخنان ترامپ در دوره‌ی رقابت انتخاباتی، این موضوع را تقویت می‌کند. طرفداران داخلی آمریکا و برخی از موافقان برجام بد نیست دقتی نیز به این بُعد عملکردشان داشته باشند. این‌گونه حتی به آرزوی خود نیز دست نخواهند یافت.
 
رهبر انقلاب در عبارتی که فرمودند تلویحاً بیان می‌کنند که هیچ‌یک از مشکلات کشور توسط آمریکا حل نخواهد شد. این موضوع نه‌تنها ذهنیت، بلکه تمام عینیت روابط ایران-آمریکاست.
 
5. لزوم تغییر ذهنیت مردم به مسئله‌ی استحکام ساخت داخلی قدرت
 
آمریکا دشمن ایران است. برای تشریح این دشمنی نیازی به ساختن داستان‌های حماسی نیز نیست. نگاهی به رفتارهای دولت و کنگره‌ی دموکرات آمریکا در دوره‌ی به‌اصطلاح پسابرجام که قاعدتاً بایستی مبتنی بر حسن‌نیت و روح توافق باشد، خلاف تعهداتی را نشان می‌دهد که این کشور به‌عنوان یکی از طرف‌های انعقاد این توافق، ملزم به انجام آن‌ها بوده است.
 
در این دشمنی، شکی نیست. بین رؤسای جمهور آمریکا نیز در مسئله‌ی ماهیت دشمنی با ایران هیچ تفاوتی نیست. تفاوت صرفاً در اتخاذ شیوه‌ی دشمنی است. بین ترامپ و اوباما درخصوص ایران تفاوتی نیست. اوباما شدیدترین دوره‌ی تحریم‌ها علیه ایران را رقم زد. بیشترین ایران‌هراسی در نظام بین‌المللی در دوره‌ی اوباما بود. بیشترین محدودیت‌های علمی نخبگان کشور در دانشگاه‌های جهان در دوره‌ی اوباما بود و...
 
پس چه شده است که عده‌ای این‌گونه مردم را هراسان می‌کنند که ایران متأثر از سیاست‌های آمریکاست. این موضوع نه‌تنها صحت ندارد، بلکه منتهی به تقویت هژمونی ساختگی و کذای آمریکا در ذهنیت مردم نیز می‌شود.
 
بهتر است با بازروایی ساخت درونی قدرت به مبانی قدرت در ایران تمرکز شود و به‌جای برجسته کردن یک مسئله‌ی داخلی در یک کشور دیگر به‌عنوان عامل حل شدن یا حل نشدن مشکلات داخلی، به توانایی‌های داخلی کشور و پتانسیل‌های تغییر وضعیت اقتصادی برای ایمن ماندن از نوسانات بین‌المللی توجه و دقت شود.
 
فرجام
 
رهبر انقلاب با اظهار این جمله که نه عزا می‌گیریم و نه شادی می‌کنیم، در حال فرستادن این پیام هستند که فضای داخلی آمریکا تأثیری در سیاست‌های ایران نخواهد داشت. اگر می‌خواهیم به پیشرفت اقتصادی برسیم راه آن نگاه کردن به نتیجه‌ی انتخابات آمریکا نیست. راه آن نگاه به پتانسیل‌های داخلی و استحکام ساخت درونی قدرت است.
ضروری است برخی رسانه‌های یک جریان سیاسی خاص در کشور بازنمایی از وضعیت کشور داشته باشند. ایران کشور دوازده سال پیش یا حتی کشور بیست سال پیش نیست. ایران کشور قدرتمندی است که حتی غربی‌ها نیز بر سر این موضوع توافق دارند. پس دلیل ندارد برخی تصورات و اوهام خویش را به‌عنوان واقعیت‌های پیش روی ایران به خورد مردم دهند و مردم را نسبت‌به آینده‌ی روشن کشور بدبین کنند.*
 


*گروه بین الملل برهان/انتهای متن/