ما و چگونگی مواجهه با انگلیس (3)
سیاهه‌ای از اقدامات ثبات‌زدای انگلیس در منطقه

نگاهی به آشوب‌های منطقه‌ی غرب آسیا و شمال آفریقا نشان‌دهنده‌ی این موضوع است که انگلیسی‌ها در هر کشوری که آشوب ایجاد شده است، حضور ثبات‌زدایی داشته‌اند. آن‌ها یا با تقویت گروه‌های تروریستی فعال در آن کشور کمک به بی‌ثباتی کرده‌اند و یا از طریق حمایت از کشور خارجی برای مداخله در امور داخلی آن کشور.

گروه بین‌الملل برهان؛ پیش‌تر به نقش مخرب انگلیس به‌صورت تاریخی در ایران و برخی از کشورهای منطقه اشاره شد. بیان شد که این کشور عامل ایجاد ناآرامی در بسیاری از کشورها در طول یک‌صد سال اخیر بوده است. در این قسمت نیز به برخی از آشوب‌ها و بی‌ثباتی‌هایی که مختص حضور انگلیسی‌ها در چند سال اخیر در منطقه‌ی غرب آسیا و شمال آفریقا بوده و این کشور در آن‌ها سوءرفتار داشته است، اشاره خواهد شد.
 
انگلیسی‌ها نه‌تنها در ایران، بلکه در کل منطقه‌ی غرب آسیا و شمال آفریقا دست به اقدامات مخرب و ناامن‌کننده زدند که از آن جمله می‌توان به ناآرامی‌ها در کشورهای عراق، سوریه، یمن و لیبی اشاره کرد.
 
1. انگلیسی‌ها و عراق
 
بخش اعظم گرفتاری عراق و درگیری این کشور با تروریسم سازمان‌دهی‌شده، به نقش کلیدی انگلیسی‌ها در ایجاد و تأسیس این گروه برمی‌گردد. در زیر به دو حرکت آشوب‌زای این کشور در عراق، یعنی جنگ 2003 در حمایت از آمریکا و تفرقه‌افکنی این کشور در کیان اقوام و مذاهب این کشور، اشاره خواهد شد.
 
الف) کمیته‌ی حقیقت‌یاب چیلکات و نقش انگلیس در جنگ 2003
 
گزارش کمیته‌ی حقیقت‌یاب چیلکات درخصوص نقش انگلیس در شروع جنگ عراق قابل توجه است. نتایج بررسی این کمیته افشا کرد که بلر در آن زمان به بوش وعده داده است: «به هر قیمتی با تو خواهم بود.» بلر نامه‌ای دست‌نویس به بوش فرستاده و سخنان وی در روز 12 سپتامبر 2002 را شش ماه پیش از تجاوز نظامی به عراق، «معرکه» خوانده بود. در این نامه آمده است: «جورج عزیز، این سخنرانی معرکه بود. این سخنرانی ما را دقیقاً در راهبرد درست برای انجام این کار قرار داد. اقبال از آن بسیار مثبت بود.»
 
نتایج تحقیق درباره‌ی نقش انگلیس در تهاجم سال 2003 تحت رهبری آمریکا به عراق به انتقاد از مداخله‌ی نظامی و محکوم کردن تونی بلر، نخست‌وزیر اسبق، برای اشتیاق به حمایت از جورج دبلیو بوش، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، در این معرکه منتهی شده است.
کمیته‌ی حقیقت‌یاب نقش انگلیس در جنگ عراق، موسوم به کمیته‌ی چیلکات، در سال 2009 با هدف بررسی درباره‌ی جنجالی‌ترین مداخله‌ی نظامی این کشور پس از جنگ جهانی دوم، تشکیل شد و گزارش شش هزار صفحه‌ای خود درباره‌ی این موضوع را منتشر کرد.
 
در این گزارش به‌شدت از تصمیم دولت انگلیس برای مداخله‌ی نظامی در عراق انتقاد شده است. این گزارش می‌افزاید شرایطی که انگلیس آن را مبنای قانونی برای مداخله‌ی نظامی در عراق قرار داد، «اصلاً قابل پذیرش» نبود. این گزارش خاطرنشان می‌کند که بلر موضوع این جنگ را با «اطمینانی که اصلاً قابل توجیه نبود» و براساس اطلاعات «نادرست» درباره‌ی تسلیحات ادعایی کشتارجمعی عراق مطرح کرد و این اطلاعات به‌شکلی شایسته به چالش کشیده نشد.
 
آمریکا و انگلیس داشتن سلاح‌های کشتارجمعی را بهانه‌ای برای آغاز تهاجم نظامی به عراق قرار دادند. سر جان چیلکات، رئیس این کمیته‌ی حقیقت‌یاب که این گزارش را ارائه کرد، گفت: «مستندات برای بررسی همگان قابل دسترسی است. [این گزارش] شرح ماوقع مداخله‌ای است که کاملاً با دشواری مواجه شد و [ما امروز] شاهد عواقب و تبعات آن هستیم.»
 
وی تصریح کرد: «درسی که از این موضوع می‌توان گرفت، این است که هر جانب مداخله‌ی نظامی باید با نهایت دقت مورد ارزیابی و بحث قرار گیرد و به چالش کشیده شود. زمانی که تصمیمی اتخاذ می‌شود، باید به‌طور کامل اجرا شود. متأسفانه این موضوع در رابطه با اقدامات دولت انگلیس در عراق در نظر گرفته نشده است.[1]
 
موضوعی که به‌خاطر آن بلر بعداً عذرخواهی کرد و آن را زمینه‌ای برای روی کار آمدن داعش عنوان کرد. وی بعد‌ها در مصاحبه با شبکه‌ی سی‌ان‌ان و در پاسخ به این سؤال که آیا حمله به عراق به ظهور داعش منجر شده است، گفت: «من فکر می‌کنم که عنصر حقیقت در آن وجود دارد. البته شما نمی‌توانید بگویید که هیچ‌کدام از ما که صدام (دیکتاتور معدوم عراق) را در سال 2003 سرنگون کردیم، مسئولیتی در قبال وضعیت سال 2015 [عراق] نداریم.» نخست‌وزیر سابق انگلیس همچنین به‌خاطر اطلاعات «غلط» و برنامه‌ریزی ضعیف در جزئیات حمله به عراق عذرخواهی کرده بود.[2]
 
ب) برگزاری کنفرانسی در شهر اربیل و تفرقه‌افکنی در عراق
 
یکی دیگر از امور مخربی که انگلیسی‌ها در عراق انجام داده‌اند، تفرقه در گروه‌های ملی این کشور و بهره‌برداری از آن بوده است. برای مثال، می‌توان به برگزاری کنفرانسی در شهر اربیل با حضور آمریکایی‌ها و برخی از سران خاص سنی عراق به‌منظور بررسی مطالبات سیاسی و نه مبارزه با داعش و در لوای مبارزه با داعش اشاره کرد که از دیگر اقداماتی بوده است که انگلیسی‌ها در سال 1393 آن را انجام داده‌اند.
 
موضوعی که عراقی‌ها به‌شدت به آن واکنش نشان دادند و آن را یکی از نشانه‌های ایجاد تفرقه در این کشور توسط انگلیسی‌ها برشمردند. برای مثال، جنبش اهل حق عراق کنفرانس اربیل را توطئه‌ی آمریکایی-انگلیسی دانست و اعلام کرد که این کنفرانس با هدف زمینه‌سازی برای مداخله در امور عراق برگزار شد. نعیم العبودی، سخنگوی دفتر سیاسی جنبش اهل حق عراق، گزارش داد: چرا عده‌ای خاص به کنفرانس اربیل دعوت شدند و برخی از حضار که خود را نمایندگان اهل تسنن معرفی کردند، مبارزه با داعش و آزادسازی مناطق اشغالی را مشروط به تحقق مطالبات سیاسی خود کردند.[3]
 
2. انگلیس و سوریه
 
یکی دیگر از آشوب‌هایی که انگلیسی‌ها نقش بی‌مناقشه‌ای در ایفای آن در منطقه‌ی غرب آسیا و شمال آفریقا داشته‌اند، سوریه بوده است که تا دهه‌ها اثرات مخرب آن در این کشور و متعاقباً بر منطقه، از بین نخواهد رفت. میدل ایست مانیتور درخصوص نقش انگلیس در سوریه بیان می‌دارد: «هدف کامرون از مداخله‌ی نظامی در سوریه نیز در چند مورد خلاصه می‌شود: 1. تلاش برای کاهش نفوذ و از بین بردن گروه داعش، 2. پایان جنگ شهری و انتقال قدرت از بشار اسد به گروه‌های مورد نظر قدرت‌های غربی. به نظر می‌رسد در رابطه با نقش انگلیس در انجام این امور مهم یا بیش از اندازه غلو شده یا موضوع خیلی ساده‌انگارانه تعریف شده است. بمباران‌هایی که توسط مجموعه‌ی ائتلاف در سوریه به بهانه‌ی مبارزه با گروه‌های تروریستی انجام می‌گیرد، بیشتر یک خودنمایی سیاسی است تا یک راهبرد جامع‌نگر، زیرا در منازعات سیاسی دیوید کامرون مطالبی را مطرح می‌کند که دور از واقعیت و گمراه‌کننده است.»[4]
 
3. انگلیس و لیبی
 
انگلیسی‌ها در کشورهای دیگر نیز مداخله کردند که لیبی یکی از آن‌ها بوده است. موضوعی که بعدها تحت‌عنوان اشتباهات دولت انگلیس در مداخله‌ی نظامی علیه لیبی مورد بررسی پارلمان این کشور قرار گرفت و به‌موجب گزارشی که پارلمان انگلیس ارائه داد، دیوید کامرون مقصر حمله به این کشور شناخته شد. پارلمان انگلیس شهریور 1395 اعلام کرد که دخالت نظامی این کشور در لیبی در سال 2011 میلادی به دستور دیوید کامرون و براساس اطلاعات نادرست سرویس‌های اطلاعاتی صورت گرفت. براساس این گزارش، که از سوی کمیته‌ی امور خارجی پارلمان انگلیس صادر شده است، دیوید کامرون که از سال 2010 تا فوریه‌ی سال جاری میلادی نخست‌وزیر انگلیس بوده، نقش مهمی در تصمیم‌گیری برای دخالت در لیبی ایفا کرده است و باید مسئولیت ایفای نقش انگلیس در بحران لیبی را بر گردن بگیرد.
 
کریسپین بلانت، رئیس کمیته‌ی امور خارجی پارلمان انگلیس، گفت: «اقدامات انگلیس در لیبی دخالتی است که بدون تفکر صحیح صورت گرفته و نتایج آن تا به امروز همچنان ادامه دارد.» وی افزود: «سیاست انگلیس در لیبی قبل و در حین دخالت در ماه مارس سال 2011 میلادی، براساس فرضیات اشتباه و فهم ناقص اوضاع این کشور صورت گرفته است و مسئولیت اصلی این دخالت با دیوید کامرون است.»[5]
 
فجایع انگلیس در لیبی، داد تحلیلگران این کشور را نیز درآورد؛ به‌گونه‌ای که «ایندیپندنت» به قلم لیزی دیدن، در یادداشتی برآن است که «پس از دخالت نظامی غرب در لیبی، این کشور به دست افراط‌گرایان افتاد. حملات ناتو نیز خشونت را در این کشور تشدید کرد. در این شرایط، لیبی به کشوری بدون قانون تبدیل شد که پیامدهای خشونت‌ورزی در آن از مرزهایش فراتر رفت. تسلیحاتی که به لیبی ارسال شد، اکنون در خشونت‌های بیست کشور استفاده می‌شود. خشونت‌های لیبی تروریسم و جنگ را دست‌کم در ده کشور شعله‌ور کرده است. برای نمونه، خشونت‌ورزی‌هایی که در شمال مالی ظهور کرد، از نظر سازمان ملل، خطرناک‌ترین و خونین‌ترین درگیری جهان است.»
نویسنده‌ی این مطلب، با استناد به سخن مارتی ریردون، معاون گروه پژوهشی-امنیتی سوفان آمریکا، تأکید می‌کند: «فروپاشی لیبی در پیدایش گروه‌های جنایتکار بسیار مسلح در تونس، الجزایر، نیجر، چاد، سودان و مصر نقش داشته است.» این روزنامه می‌افزاید که «افزون بر مرگ هزاران نفر، 425 هزار نفر در لیبی آواره شده‌اند. یک میلیون نفر نیز از این کشور آواره شده‌اند.»[6]
 
4. انگلیس و یمن
 
از مارس 2015 که عربستان جنگی ناجوانمردانه علیه فقیرترین کشور منطقه یعنی یمن به راه انداخته است، کشورهای غربی در همراهی این کشور از هیچ تلاشی فروگذاری نکرده‌اند. انگلیسی‌ها نقش مخرب خود را در یمن ایفا می‌کنند؛ با ارسال سلاح به عربستان، آموزش نظامی نیروهای عربستانی برای حمله به یمن و دادن تسلیحات به این کشور، سبب ایجاد جنایت جنگی عربستان در یمن شده‌اند.
 
روزنامه‌ی «گاردین»، به نقل از مایکل فالون، وزیر دفاع انگلستان، گفته است: «به استفاده‌ی رژیم سعودی از بمب‌های خوشه‌ای ساخت بریتانیا پس از بررسی این موضوع در تحلیل گزارش‌های دولتی پی برده است.»
 
براساس این خبر، طی سال‌های گذشته، سازمان عفو بین‌الملل طی گزارشی از به‌کارگیری بمب‌های خوشه‌ای ساخت انگلستان توسط ریاض خبر داده بود و سپس روزنامه‌ی «ایندیپندنت» این عمل را جنایت جنگی برشمرد و آن را محکوم کرد.[7]
 
همچنین اداره‌ی کل امور خاورمیانه‌ی وزارت دفاع انگلیس در پاسخ به درخواست مؤسسه‌ی انگلیسی حقوق بشر «رپریو»، که خواستار افشای جزئیات همکاری‌های نظامی میان لندن و ریاض شده بوده، تأیید کرد که تاکنون سه دوره‌ی سه‌هفته‌ای برای نیروی هوایی عربستان برگزار کرده است.[8]
باربارا لوخبیهلر، معاون کمیسیون حقوق بشر اروپا، اخیراً در یادداشتی که در روزنامه‌ی آلمانی «نویز دویچلند» منتشر شد، عنوان کرد کشورهای اروپایی که به عربستان سلاح و مهمات می‌فروشند، در جنایت‌هایی که عربستان علیه یمن مرتکب شده، شریک هستند و پارلمان اروپا باید جلوی این روند را بگیرد.
 
وی افزود: شرکت‌های انگلیسی از آغاز حمله‌ی عربستان به یمن، سه میلیارد یورو سلاح به ریاض فروخته‌اند و فرانسه نیز به عربستان تانک فروخته است. همچنین آلمان با توجه به اظهارات ضدونقیض مقام‌های وزارت اقتصاد این کشور، ظاهراً 23 بالگرد نظامی به ریاض ارسال کرده است. به نوشته‌ی وی، قراردادهای فروش سلاح شرکت‌های آلمانی، فرانسوی و انگلیسی به‌طور کامل با لوایح مصوب در اتحادیه‌ی اروپا در تناقض است.[9]
 
فرجام سخن
 
انگلیسی‌ها حتی در دو دهه‌ی اخیر نیز نقش آشوب‌زای خود را در منطقه بازی کرده‌اند. با نگاهی به کشورهایی که در آن‌ها جنگ و درگیری در جریان است یا تمام شده است، ردپایی از مداخلات انگلیس دیده می‌شود. در این یادداشت تلاش شد تا با ارائه‌ی مستنداتی از دولت انگلیس و مجلس این کشور، به برخی از آشوب‌هایی که این کشور در منطقه به وجود آورده است، اشاره شود. لذا به فعالیت‌های ثبات‌زدای انگلیس در عراق در قالب ایجاد تفرقه و شروع جنگ 2003 آمریکا علیه این کشور اشاره شد. همچنین به فعالیت‌های مخرب این کشور در سوریه در قالب حمایت از تروریست‌ها و تقویت گروه‌های تروریستی اشاره شد. سپس به فعالیت‌های مخرب این کشور در لیبی، هم در فروپاشی نظام سیاسی این کشور و هم در تقویت گروه‌های تروریستی این کشور، نگاهی شد و نهایتاً به فعالیت‌های مخرب لندن در یمن به‌عنوان فقیرترین کشور منطقه و در حمایت از رژیم سعودی اشاره شد. سیاهه‌ی مداخلات انگلیس و ایفای نقش مخرب این کشور در منطقه، قطعاً به این موارد ختم نمی‌شود، اما این موارد، مصادیقی برای بررسی نقش مخرب لندن در منطقه است.
 
ادامه دارد...

پی نوشت ها
 
[1]. http://www.presstv.ir/Detail/2016/07/06/473917/Chilcot-Inquiry-Iraq-war-Blair
[2]. http://www.presstv.ir/Detail/2015/10/25/434843/blair-UK-US-iraq-war-invasion
[3]. http://fa.alalam.ir/news/1659076
[4]. http://jamejamonline.ir/online/2456259932058529630/
[5]. https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/06/24/1186568/
[6]. http://fa.alalam.ir/news/1862160
[7]. http://www.mehrnews.com/news/3854020/
[8]. http://www.mashreghnews.ir/fa/news/558064/
[9]. http://www.mashreghnews.ir/fa/news/558064/


*گروه بین الملل برهان/انتهای متن/