10604 توصیه‌های اقتصادی رهبر انقلاب که باید از گذشته جدی‌تر گرفته شود؛ تأملی بر خرید کالای داخلی از منظر رهبرمعظم انقلاب و علم اقتصاد ترجیح کالای داخلی به لحاظ تأثیرات روانی، اجتماعی و فرهنگی می‌تواند بین مردم ایران ایجاد یک سرمایه‌ی اجتماعی عظیمی کند که با استفاده از آن بتوان از بسیاری از هزینه‌های مبادلاتی در داخل کشور و در میان روابط، قرادادها و معاملات اقتصادی کاست و ضریب مشارکت افراد را در فعالیت‌های اقتصادی جامعه بالا برد. <div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><b>گروه اقتصادی اندیشکده برهان/ علی&zwnj;اکبر کریمی؛</b></span><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span><span style="font-size: 12px">یکی از مهم&zwnj;ترین ارکان اقتصادی هر کشوری، میزان تولیدات آن کشور از کالاها و خدمات مورد نیاز افراد جامعه است. از سوی دیگر یکی از نقاط اشتراک و تعلقات سرزمینی هر کشور، مصارف آن کشور از محل تولیدات خویش است. در واقع خرید محصولات داخلی تولیدشده در یک سرزمین به عنوان نماد همبستگی و مشارکت فعال مردم در سرنوشت اقتصادی و سیاسی خویش می&zwnj;باشد. اهمیت&zwnj;دادن به محصول دست کارگر و متخصص و کارآفرین ایرانی موجبات دلگرمی و رونق بازارها در داخل کشور می&zwnj;باشد. یکی از بزرگ&zwnj;ترین ظرفیت&zwnj;های کشور ما داشتن یک بازار پررونق 78 میلیونی است که نبایستی براحتی این فرصت نصیب خارجی&zwnj;ها و افرادی که نسبت به ارزش&zwnj;ها و منافع این سرزمین غریبه و بی&zwnj;توجه هستند، شود و ما به آسانی این فرصت کم&zwnj;نظیر را در اختیار بیگانگان قرار دهیم. بلکه به نظر می&zwnj;رسد در این باب بر اساس وظیفه&zwnj;ی شرعی امر به معروف و نهی از منکر، در مرحله&zwnj;ی اول بایستی ترک مراوده کرد که یک مصداقش هم نخریدن از افراد متخلف است، حالا متخلف یا گرانفروش است یا اهل ربا و احتکار است یا اهل خدعه و فریب و قسم دروغ است، یا اینکه غیرقانونی کار می&zwnj;کند، یعنی در جایی که نباید کالایی بفروشد، کالا می&zwnj;فروشد؛ اگر کار او غیرقانونی است، ما نباید از او خرید کنیم (حجت&zwnj;الاسلام و المسلمین فلاح&zwnj;زاده، پاسخ به سؤالات شرعی مخاطبان درباره&zwnj;ی احکام خرید، مصرف، تولید و فروش کالا، مطابق با فتاوای آیت&zwnj;الله&zwnj;العظمی خامنه&zwnj;ای، 20/12/1393). همچنین در مورد خرید از کالای نامرغوب داخلی نیز گفته شده است اگر امر به معروف و نهی از منکر به&zwnj;طور صحیح اجرا شود، بسیاری از شرکت&zwnj;ها کالای مرغوب تولید می&zwnj;کنند، یعنی ما بیاییم از کسانی خرید کنیم که کالای مرغوب تولید می&zwnj;کنند، این کار خودش یک تذکر عملی به آن&zwnj;ها است؛ زیرا تولیدکننده متوجه می&zwnj;شود که اگر بخواهد بازار داشته باشد، اگر بخواهد مشتری داشته باشد، اگر بخواهد ورشکست نشود، باید کالای مرغوب تولید کرده و سطح کارش را بالاتر بیاورد. این نحوه&zwnj;ی رقابت داخلی ایجاد کردن بهتر است (همان).</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">در اینجا با استفاده از تکنیک هزینه- فایده که در انتخاب هر موضوعی در اقتصاد خرد به عنوان روش مرسوم، متعارف، عقلانی و منطقی مطرح می&zwnj;شود، بطور فهرست&zwnj;وار و خلاصه به بیان فواید و مضار استفاده از کالای داخلی در دو سطح خرد و کلان و در قالب هزینه&zwnj;های حسابداری و هزینه&zwnj;ی اقتصادی (هزینه فرصت) می&zwnj;پردازیم و نهایتاً قضاوت را در این انتخاب به عهده&zwnj;ی خوانندگان عزیز می&zwnj;سپاریم.</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><b><i><u>مضار و معایب</u></i></b></span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">1.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; در سطح خردی</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">الف. محدودیت انتخاب مصرف&zwnj;کننده</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">در ادبیات مربوط به نظریه&zwnj;ی مصرف&zwnj;کننده در اقتصاد متعارف، مصرف&zwnj;کننده آزادانه و بر اساس هدف حداکثرکردن لذت و مطلوبیت خود به انتخاب و خرید و مصرف کالاها و خدمات مبادرت می&zwnj;ورزد. این&zwnj;گونه انتخاب&zwnj;ها در اقتصاد متعارف بصورت رجحان&zwnj;های آشکارشده نشان از بلوغ عقلانی مصرف&zwnj;کننده در پیگیری منفعت شخصی خویش به نحو بهینه دارد. بنابراین هرگونه دخالت، محدودیت و فشار بیرونی موجب اختلال در تصمیم&zwnj;گیری و انتخاب&zwnj;های عقلایی وی شده و موجبات سلب و کاهش مطلوبیت وی را به دنبال دارد. بنابراین در مورد الزام وی به ترجیح، انتخاب و خرید کالاهای داخلی، گستره&zwnj;ی انتخاب&zwnj;های وی را محدود می&zwnj;سازد. این امر با آزادی مصرف&zwnj;کننده و حاکمیت وی تناقض دارد.</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">ب. هزینه&zwnj;های خرید کالای کم&zwnj;کیفیت داخلی</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">ب 1. هزینه&zwnj;های حسابداری: بطور کلی هزینه&zwnj;های حسابداری به تمام هزینه&zwnj;های پولی انجام یک انتخاب اطلاق می&zwnj;گردد. مصرف&zwnj;کننده&zwnj;ی از کالاهای داخلی ممکن است بابت انتخاب و مصرف خود از این نوع کالاها متحمل هزینه&zwnj;هایی از قبیل قیمت بالاتر از کالای خارجی، کیفیت پایین&zwnj;تر و تنوع کمتر و محرومیت از برندها و نشان&zwnj;های معروف تجاری خارجی را که افراد معمولاً بابت آن پول پرداخت می&zwnj;کنند، شوند. البته در بسیاری از این موارد برندهای صرف&zwnj;نظر از مسائل کیفی و نیاز واقعی مصرف&zwnj;کنندگان و فقط بخاطر برند خریداری می&zwnj;شوند که اینجا دیگر از یک امر عقلایی خارج می&zwnj;شود. مقام معظم رهبری نیز به همین موضوع اشاره می&zwnj;کنند: &laquo;اینکه کسانی همه&zwnj;اش دنبال مارک&zwnj;ها و برندهای خارجی و اسم&zwnj;های خارجی باشند، خطاست؛ فرونشاندن یک هوس شخصی است، اما ضربه&zwnj;زدن به یک کار عمومی و اصلی است&raquo; (بیانات در اجتماع مردم اسفراین 22/7/1391).</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">ب 2. هزینه&zwnj;های اقتصادی: منظور از هزینه&zwnj;ی اقتصادی &laquo;هزینه فرصت&raquo;<span dir="ltr">[1]</span> است که با توجه به محدودیت در منابع و &laquo;مسئله&zwnj;ی کم&zwnj;یابی&raquo;<span dir="ltr">[2]</span> در اقتصاد ایجاد شده و منظور از آن بهترین انتخاب دوم فرد است که فرد با انتخاب اول خود فرصت بهره&zwnj;مندی از آن را از دست می&zwnj;دهد. در مورد خرید کالای داخلی، فرد بودجه و درآمد محدود خود را صرف چنین کالایی کرده و عملاً فرصت بهره&zwnj;مندی از خرید کالای باکیفیت خارجی را از دست می&zwnj;دهد. درست است که بابت خرید کالای داخلی پولی به جز هزینه&zwnj;های حسابداری پرداخت نکرده اما از فرصت استفاده از منابع محدود خود در جهت خرید کالای خارجی محروم شده است.</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">2.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; در سطح کلان:</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">به نظر می&zwnj;رسد در بعد کلان بیش&zwnj;تر بتوان مضار خرید کالای داخلی را برآورد کرد:</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">1. محرومیت از منافع مبادله بخاطر عدم رعایت مزیت نسبی: در اقتصاد مقوله&zwnj;ای تحت عنوان &laquo;مزیت نسبی&raquo;<span dir="ltr">[3]</span> مطرح است که به این معناست که چون ما با کم&zwnj;یابی در منابع مواجهیم و از طرف دیگر افراد جامعه نیازهای زیاد، متنوع و نامحدودی دارند بنابراین بایستی برای تولید کالاها و خدماتی که نیازها را رفع می&zwnj;نمایند، منابع به نحو بهینه اختصاص یابند. در همین راستا هر فرد، خانواده، سازمان و یک کشور باید به سراغ تولید کالاهایی برود که می&zwnj;تواند با هزینه&zwnj;فرصت کم&zwnj;تری آن&zwnj;ها را تولید نماید. اگر افراد چنین کنند همه&zwnj;ی افراد در جامعه می&zwnj;توانند در مرحله&zwnj;ی بعدی نیازهای خود از با هزینه&zwnj;های به مراتب کم&zwnj;تری از راه مبادله با دیگر افراد جامعه تهیه نمایند. بنابراین اگر فرضاً کشوری مصرف کالای داخل همچون خودروی ملی را ترجیح داد یعنی حتی اگر تولیدکننده&zwnj;ی داخلی در تولید آن کالا بهینه هم عمل نکند و یا بعبارت دیگر مزیت نسبی نسبت به دیگر تولیدکنندگان خارجی نداشته باشد باز بایستی برود به سراغ تولید همان کالا که مصرف&zwnj;کننده می&zwnj;توانست آنرا با هزینه&zwnj;ی کمتری از خارج تهیه نماید.</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">2. اسراف و هدررفت منابع کشور (عدم کارایی): ضرر بعدی از این ناحیه برمی&zwnj;گردد به اینکه تولیدکننده&zwnj;ی کالای داخلی می&zwnj;توانست از منابع موجود در کشور در جهت تولید کالایی که در آن مزیت نسبی دارد اقدام نماید و حال که که منابع کشور در جهت تولید کالای فاقد مزیت نسبی صرف شده است، گویا منابع کشور به هدر رفته و کارایی اقتصادی لحاظ نشده&zwnj;است و به عقیده&zwnj;ی بسیاری این یعنی اسراف در منابع که حرمت شرعی، عقلی و عرفی دارد (پیغامی، عادل، 1391، راهکارهای اصلاح الگوی مصرف، مرکز مطالعاتی سدید).</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><b><i><u>فوائد</u></i></b>:</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">در بیانی از رهبر معظم انقلاب می&zwnj;خوانیم: &laquo;شما وقتی که یک جنس داخلی را خرید می&zwnj;کنید به&zwnj;جای جنس تولید خارجی، هم به همین اندازه کار و اشتغال ایجاد کرده&zwnj;اید، هم کارگر ایرانی را وادار کرده&zwnj;اید به اینکه ابتکار خودش را بیاورد میدان؛ جنس داخلی که مصرف شد، آن کننده&zwnj;ی کار، ابتکاراتی دارد، این ابتکارات را روزبه&zwnj;روز افزایش خواهد داد؛ شما وقتی که جنس داخلی مصرف می&zwnj;کنید، ثروت ملّی را افزایش داده&zwnj;اید. در گذشته، در دوران طاغوت، ترجیح مصرف خارجی به&zwnj;عنوان یک سنّت بود؛ سراغ جنس که می&zwnj;رفتند، [می&zwnj;پرسیدند] داخلی است یا خارجی؟ اگر خارجی بود، بیشتر به آن رغبت داشتند؛ این باید برگردد و به&zwnj;عکس بشود. نمی&zwnj;گوییم خرید جنس خارجی حرام است، امّا عرض می&zwnj;کنیم خرید جنس داخلی یک ضرورت برای مقاوم&zwnj;سازی اقتصاد است و بر روی همه چیز این کشور تأثیر می&zwnj;گذارد. باید به این توجّه کرد؛ این نقش همه&zwnj;ی مردم است. البتّه در اینجا هم مثل خیلی جاهای دیگر، مسئولیّت مسئولان و مدیران کشور از دیگران بیشتر است؛ بسیاری از زیاده&zwnj;روی&zwnj;ها و ریخت&zwnj;وپاش&zwnj;ها در رفتار مردم، به&zwnj;خاطر نگاه کردن به رفتار آن کسانی است که آن&zwnj;ها را &laquo;بزرگ&zwnj;ترها&raquo; می&zwnj;دانند؛ اگر اسراف در بین سطوح بالا نباشد، در بین مردم هم اسراف کم خواهد شد. بنابراین ترجیح تولید داخلی یکی از کارها است&raquo; (بیانات در حرم مطهر رضوی 1/1/1393)<span dir="ltr">.</span></span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">1.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; در سطح خرد</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">در سطح خرد می&zwnj;توان فواید زیر را برای خرید کالای داخلی در نظر گرفت:</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">الف. خرید کالایی متناسب با شرایط بومی و فرهنگ اسلامی- ایرانی</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">می&zwnj;دانیم که بسیاری از کالاهای تولیدشده در کشورهای بیگانه، متناسب با شرایط خاص استفاده و متأثر از فرهنگ، ارزش&zwnj;ها و عادات همان جامعه است. بنابراین با مصرف چنین کالایی، هویت افراد جامعه تحت تأثیر آن فرهنگ قرار خواهد گرفت. از آنجا که عمدتاً کالاهای وارداتی علاوه بر انگیزه&zwnj;های اقتصادی مبتنی بر انگیزه&zwnj;های فرهنگی و استعماری به داخل کشور گسیل می&zwnj;شوند بایستی نسبت به این امر توجه لازم صورت گیرد. نمونه&zwnj;ی بارز آن برمی&zwnj;گردد به لوازمی چون انواع اسباب&zwnj;بازی، لوازم&zwnj;التحریر، انواع پوشاک و... . بنابراین ما می&zwnj;توانیم با خرید کالای داخلی از این آسیب&zwnj;ها در امان مانده و بالعکس کالایی را که جنبه&zwnj;ی مثبت و تقویت&zwnj;کننده&zwnj;ی فرهنگ و ارزش&zwnj;های اسلامی دارد و منطبق با شرایط و نیازهای کشور (بومی) ما هست، خریداری نماییم.</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">ب. حس خوب مشارکت و همیاری با هم&zwnj;وطنان</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">ترجیح کالای داخلی به لحاظ تأثیرات روانی، اجتماعی و فرهنگی می&zwnj;تواند بین مردم ایران ایجاد یک سرمایه&zwnj;ی اجتماعی عظیمی کند که با استفاده از آن بتوان از بسیاری از هزینه&zwnj;های مبادلاتی در داخل کشور و در میان روابط، قرادادها و معاملات اقتصادی کاست و ضریب مشارکت افراد را در فعالیت&zwnj;های اقتصادی جامعه بالا برد. در واقع در این صورت چه تولیدکننده&zwnj;ی ایرانی و چه مصرف&zwnj;کننده&zwnj;ی ایرانی هر دو دارند در یک مسیر که آن رشد و توسعه&zwnj;ی اقتصادی کشور است، گام برمی&zwnj;دارند. از آنجا که همه&zwnj;ی ما در سطح خرد هم تولیدکننده و هم مصرف&zwnj;کننده&zwnj;ی کالاهای تولیدشده توسط دیگرانیم بایستی بدانیم حمایت از تولید داخلی در درجه&zwnj;ی اول منافعش نصیب خودمان می&zwnj;شود.</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">ج. رونق کسب&zwnj;وکارهای خرد و مشاغل خانگی</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">در هر موردی که کالای مشابه داخلی که از انسان رفع نیاز می&zwnj;کند را مصرف کنیم، به تدریج این امر سبب خواهد شد تولیدکنندگان و کارگران داخلی به فکر بیفتند تا مشاغل خرد خانگی را برای خود و اطرافیان خویش فراهم سازند و بدین ترتیب بتوانند معیشت خانواده&zwnj;ی خود را از محل فروش این محصولات در داخل کشور فراهم سازند.</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">2.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; در سطح کلان</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">الف. کمک به اقتصاد ملی</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">یکی از مهم&zwnj;ترین مؤلفه&zwnj;های اقتدار و آبادانی هر سرزمینی میزان تولیدات مردم آن سرزمین می&zwnj;باشد. اگر مصرف کالای داخلی به یک فرهنگ تبدیل گردد ضرورتاً این امر موجب شکوفایی ظرفیت&zwnj;های درونی اقتصاد آن کشور خواهد شد.</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">ب. حمایت از کار و سرمایه&zwnj;ی ایرانی</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">ارزش قائل شدن برای کار کارگر ایرانی توسط تمامی ایرانیان هم به لحاظ اقتصادی و هم به لحاظ فرهنگی تأثیرات بسیار مثبتی بر تک تک افراد جامعه خواهد داشت. مقام معظم رهبری ضمن اشاره به وظیفه&zwnj;ی&zwnj;تولیدکنندگان در این زمینه می&zwnj;فرمایند: &laquo;استحکام کار را خدا از ما خواسته است، احترام به کارگر را هم خدا از ما خواسته است؛ امنیت زندگی و شغلی کارگر را خدا از ما خواسته است، امنیت سرمایه را هم خدا از ما خواسته است&raquo; (بیانات در دیدار کارگران و فعالان بخش تولید کشور 7/2/1392). در کشورهای دیگر نیز این امر بسیار توصیه شده است به عنوان مثال در مدیریت اقتصاد ملی ژاپن دور تازه&zwnj;ای از اشاعه و ترویج بیش از پیش روحیه&zwnj;ی تولید کالا با کیفیت مطلوب&zwnj;تر و عمر طولانی&zwnj;تر جهت ایجاد ارزش افزوده&zwnj;ای برتر آغاز گردیده است. روحیه و تلاش کارآفرینانه&zwnj;ای که دیگر کشورهای آسیای شرقی نظیر چین به خاطر خصوصیت&zwnj;ها فرهنگی، اقتدارگرایی و هدف&zwnj;های کوتاه&zwnj;مدت قادر به رقابت و فرارفتن از آن نیستند (نقی&zwnj;زاده، محمد، 1385، مبانی فکری مدیریت اقتصاد ملی، شرکت سهامی انتشار، ص 96 و 97).</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">ج. افزایش اشتغال و کاهش بیکاری</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">یکی از مهم&zwnj;ترین دغدغه&zwnj;های دولتمردان و مسئولان هر کشوری، تأمین یک شغل خوب و پایدار برای تأمین معاش تک تک افراد جامعه می&zwnj;باشد. مصرف تولیدات داخلی به معنای فروش بیش&zwnj;تر تولیدکنندگان اجناس داخلی است و این یعنی سود بیش&zwnj;تر برای تولیدکنندگان و رونق بیش&zwnj;تر بازار و کسب&zwnj;وکار ایشان و از سوی دیگر موجب استخدام کارگران بیش&zwnj;تر برای تولید بیش&zwnj;تر در جهت رفع نیازهای مصرف&zwnj;کنندگان خواهد بود.</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">د. افزایش خلاقیت و کارآفرینی</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">ترجیح مصرف کالاهای داخلی بر مشابه خارجیِ آن، اصطلاحاً این سیگنال را به تولیدکننده داخلی می&zwnj;دهد که محصول شما از رغبت بیش&zwnj;تری در نزد مردم برخوردار است. بنابراین برای اینکه جایگاه خود را نزد مصرف&zwnj;کنندگان و مشتریان بالا ببری و آنان را به محصول خود وفادار سازی بایستی در کار خود تنوع به خرج دهید و ثانیاً با ایجاد روش&zwnj;های بهینه&zwnj;تر در تولید، هزینه&zwnj;ی تمام&zwnj;شده و قیمت کالا را به صرفه&zwnj;تر سازید.</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">ه. رشد اقتصادی</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">به تغییر در ارزش مجموع کالا و خدمات تولید شده در درون یک سرزمین و توسط اهالی آن در طول یک&zwnj;سال نسبت به سال قبل رشد اقتصادی گفته می&zwnj;شود. همان&zwnj;طور که بیان گردید مصرف تولیدات داخلی بجای خارجی یعنی فروش بیش&zwnj;تر یک کشور و این یعنی افزایش در تولیدات آن کشور که موجبات رشد اقتصادی و بهره&zwnj;مندی بالقوه&zwnj;ی همه&zwnj;ی افراد از کالاها و خدمات بیش&zwnj;تر را برای آحاد افراد جامعه به همراه دارد. یعنی سبب می&zwnj;شود تا با فراوانی و وفور ناشی از رشد اقتصادی، قیمت&zwnj;ها نیز شکسته شده و افراد با درآمد کمتر نیز بتوانند از آن کالاها برای احتیاجات خود استفاده نمایند.</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">و. افزایش اعتماد به نفس ملی و بین&zwnj;المللی</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">بایستی اعتراف کرد خوب یا بد یکی از شاخص&zwnj;های توسعه در هر کشوری میزان درآمد سرانه&zwnj;ی آن کشور است که از تقسیم تولید ناخالص ملی آن کشور بر جمعیت آن بدست می&zwnj;آید. اگر کشوری دارای درآمد سرانه&zwnj;ی بیش&zwnj;تری باشد و در کنار آن توزیع عادلانه&zwnj;ای هم از آن وجود داشته باشد، آن کشور می&zwnj;تواند خود را به عنوان یک کشور قدرتمند مطرح نماید. در واقع یکی از مظاهر قدرت هر کشوری، میزان رشد اقتصادی آن کشور است که وجهه&zwnj;ی آن را در سطح بین&zwnj;المللی بالا می&zwnj;برد و نوع و سطح روابط و تعاملات آن را در سایر عرصه&zwnj;های اجتماعی معین می&zwnj;سازد. مقام معظم رهبری در همین باره می&zwnj;فرمایند: &laquo;ما تا به کار ایرانی و سرمایه&zwnj;ی ایرانی احترام نگذاریم، تولید ملی شکل نمی&zwnj;گیرد؛ و اگر تولید ملی شکل نگرفت، استقلال اقتصادی این کشور تحقق پیدا نمی&zwnj;کند؛ و اگر استقلال اقتصادی یک جامعه&zwnj;ای تحقق پیدا نکرد - یعنی در مسئله&zwnj;ی اقتصاد نتوانست خودش تصمیم بگیرد و روی پای خود بایستد - استقلال سیاسی این کشور تحقق پیدا نمی&zwnj;کند؛ و اگر استقلال سیاسی یک جامعه&zwnj;ای تحقق پیدا نکرد، بقیه&zwnj;ی حرف&zwnj;ها، جز حرف، چیز دیگری نیست. تا یک کشور اقتصاد خود را قوی نکند، پایدار نکند، متکی به خود نکند، مستقل نکند، نمی&zwnj;تواند از لحاظ سیاسی و فرهنگی و غیره تأثیرگذار باشد&raquo; (بیانات در اجتماع کارگران کارخانجات تولیدی داروپخش 10/2/1391).</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">ز. کاهش اثرات تحریم&zwnj;های خارجی</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">ح. کاهش هزینه&zwnj;های واردات و صرفه&zwnj;جویی ارزی در شرایط تحریم</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">ط. کاهش قاچاق و ورود اجناس بنجل و دست&zwnj;چندم خارجی</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><b>نکته&zwnj;ی پایانی</b></span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">لازم بذکر است بنابر فرموده&zwnj;ی مقام معظم رهبری مصرف کالاهای خارجی و واردات آن در دو صورت اجتناب&zwnj;ناپذیر است:</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">1.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; در شرایطی که کالای مشابه کالای خارجی در داخل کشور تولید نشده باشد. نکته&zwnj;ی مهم این است که منظور از مشابه داخلی صرفاً یکسانی و همگنی دو کالا از هر جهت نیست بلکه مشابهت عرفی کفایت می&zwnj;کند که فایده و غرض و نیاز انسان از آن کالا مرتفع گردد. در پاسخ به سؤالی در مورد منظور از مشابه داخلی داشتن کالاهای خارجی آمده است &laquo;به عنوان مثال دارو را برای درمان بیماری می&zwnj;گیرند، اگر این دارو نمونه&zwnj;ی خارجی دارد، نمونه&zwnj;ی داخلی هم دارد و نمونه&zwnj;ی داخلی همان تأثیر را دارد و با استفاده از آن بیمار درمان می&zwnj;شود، اینجا مشابهت وجود دارد. یا مثلاً لوازم منزل مثل بخاری که هر دو نمونه&zwnj;ی ایرانی و خارجی گرم&zwnj;کننده هستند و به هر حال با خرید این کالا غرض حاصل می&zwnj;شود؛ ممکن است گاهی وقت&zwnj;ها هم کیفیت مشابه داخلی کمی پایین&zwnj;تر باشد، اما با خرید آن غرض حاصل می&zwnj;شود. اما یک وقت است که اگر با خریدن یک کالا واقعاً خریدار متضرر می&zwnj;شود و واقع مطلب این است که به او می&zwnj;گویند تو مغبون شدی، بی&zwnj;خود این کالا را خریدی، آن فایده&zwnj;ای را هم که به خاطر آن، این کالا را خریدی ندارد؛ ما به این کالا نمی&zwnj;گوییم مشابه.&raquo;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">2.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; کالا ضروری باشد. بنابراین در مورد بسیاری از کالاهایی که اصلاً ضروری نیستند مثل خیلی از وسایل و تجهیزات لوکس و زینتی و یا کم&zwnj;اهمیت مثل انواع لوازم آرایشی و بهداشتی و یا سس و نوشابه و آدامس و امثال این&zwnj;ها از آنجا که مصرف این موارد به معنای واردات این&zwnj;ها چه بطور رسمی که برای کشور در شرایط تحریم هزینه&zwnj;های ارزی زیادی دارد و چه در شرایط غیرتحریم که موجب هزینه&zwnj;های کسری تجاری برای کشور می&zwnj;شود به طوری که بیش&zwnj;تر این موارد در ازای فروش نفت بدست می&zwnj;آید و یا در حالتی که این مواد به داخل کشور قاچاق می&zwnj;شود که بنابراین عوائد واردات آن (حقوق گمرکی) برای کشور صفر و راه برای گسترش بیش&zwnj;تر ورود کالاهای خارجی به کشور هموار می&zwnj;شود، مصرف این&zwnj;گونه کالاها خلاف منافع ملی ماست.</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">حال قضاوت با خود ماست که بین کالای خارجی و کالای مشابه داخلی کدام&zwnj;یک را برمی&zwnj;گزینیم؟</span></div><div><p><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></p><p><span style="font-size: 12px"><strong>پی نوشت ها:<br clear="all" /></strong></span></p><div id="edn1"><div dir="rtl" style="text-align: left"><span style="font-size: 12px"><span dir="ltr">[1]Opportunity cost</span></span></div></div><div id="edn2"><div dir="rtl" style="text-align: left"><span style="font-size: 12px"><span dir="ltr">[2]The problemof scarcity&nbsp;&nbsp;</span> </span></div><div dir="rtl" style="text-align: left"><span style="font-size: 12px"><span dir="ltr">[3]</span><span dir="ltr">Comparative advantage</span></span></div></div></div><p><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></p><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><b>*علی&zwnj;اکبر کریمی، دانشجوی دکترای اقتصاد و مدرس دانشگاه /انتهای متن|</b></span></div><p>&nbsp;</p>