10965 دیپلماسی عمومی درخدمت شورانیدن ملت‏ها دیپلماسی عمومی به مثابه فرآیند دولتی برای ایجاد ارتباط با مردمان خارجی؛ تلاش برای به وجود آمدن درکی مطلوب از ایده‌آل‌ها و آرمان‌ها، فرهنگ، نهادها و سیاست‌ها و اهداف ملی آن مردم تعریف می‌شود. این سوال پیش می آید که آیا هدف این نوع دیپلماسی تنها بازسازی وجهه‌ی مثبت کشوری در میان مخاطبان است یا اهداف سیاسی-امنیتی هم دارد؟ <div class="alJ f12 lnH20 clr" style="margin: 5px; direction: rtl"><p><span style="font-size: 12px"><strong>گروه سیاسی اندیشکده برهان/ فاطمه مرسلی؛</strong> <i>در بخش قبلی اشاره شد که در جهان امروز دیپلماسی عمومی و توجه به مردم و نخبگان دیگر کشورها، جایگاه بسیار ممتازی را در راهبردهای سیاسی- امنیتی کشورها پیدا کرده</i> و <i>بخشی از دیپلماسی عمومی در جنگ نرم، از راه ارتباطات آموزشی- فرهنگی و با هدف شناسایی، نخبه پروری و در نهایت ایجاد و استقرار شبکه</i><i><span dir="ltr">&zwnj;</span></i><i>ای</i><i> کاملاً وابسته در کشور هدف پی</i><i><span dir="ltr">&zwnj;</span></i><i>گیری</i><i> می</i><i><span dir="ltr">&zwnj;</span></i><i>شود</i><i>.</i></span></p><p><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></p><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><i>پس از تبیین چیستی جنگ نرم، در این بخش به مفهوم و چیستی &quot;دیپلماسی عمومی&quot; می پردازیم، این امر در فهمِ به کارگیری این تاکتیک علیه ایران(موضوع بخش های بعدی)راهگشا خواهد بود.</i></span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><b>چیستی دیپلماسی عمومی</b></span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">بسیاری از محققان و صاحب<span dir="ltr">&zwnj;</span>نظران عرصه<span dir="ltr">&zwnj;</span>ی سیاست بین<span dir="ltr">&zwnj;</span>الملل، دولت آمریکا و آژانس اطلاعاتی ایالات متحده<sup><span dir="ltr"><sup>[1]</sup></span></sup>را بنیان<span dir="ltr">&zwnj;</span>گذار دیپلماسی عمومی در جهان می<span dir="ltr">&zwnj;</span>دانند. اصطلاح دیپلماسی عمومی نخستین بار در سال 1965 در آمریکا توسط &laquo;ادموند گولیون&raquo;<sup><span dir="ltr"><sup>[2]</sup></span></sup>؛ رییس مدرسه<span dir="ltr">&zwnj;</span>ی حقوق و دیپلماسی فلچر<sup><span dir="ltr"><sup>[3]</sup></span></sup>در دانشگاه تافتز<sup><span dir="ltr"><sup>[4]</sup></span></sup>&nbsp;به کار گرفته شد و عبارت است از ارتباطات معطوف به منافع ملی یک کشور از راه ارتباط با مردم خارج از مرزهای جغرافیایی.&nbsp;<span dir="ltr">[5]</span></span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">در دهه<span dir="ltr">&zwnj;</span>ی 80، مدیران کاخ سفید به منظور مقابله با دولت ساندانیست<span dir="ltr">&zwnj;</span>ها در نیکاراگوئه، دفتری را به نام اداره<span dir="ltr">&zwnj;</span>ی دیپلماسی عمومی<sup><span dir="ltr"><sup>[6]</sup></span></sup>برای آمریکای لاتین و جزایر کارائیب راه اندازی نمودند که از آن زمان، اصطلاح دیپلماسی عمومی نزد افکار جهانیان معمول گردیده است<span dir="ltr">[7]</span>.</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">در فرهنگ واژگان روابط بین<span dir="ltr">&zwnj;</span>الملل سال 1987وزارت امور خارجه<span dir="ltr">&zwnj;</span>ی ایالات متحده، دیپلماسی عمومی این چنین تعریف شده است:</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><i>&laquo;دیپلماسی عمومی به برنامه</i><i><span dir="ltr">&zwnj;</span></i><i>های</i><i> تحت تکفل دولتی بر می</i><i><span dir="ltr">&zwnj;</span></i><i>گردد</i><i> که هدف آن</i><i><span dir="ltr">&zwnj;</span></i><i>ها</i><i> مطلع کردن یا تحت تأثیر قرار دادن افکار عمومی در کشورهای دیگر است و وسایل اصلی آن عبارت</i><i><span dir="ltr">&zwnj;</span></i><i>انداز</i><i> : &laquo;انتشارات، سینما، مبادلات فرهنگی، رادیو و تلویزیون&raquo;</i><i><span dir="ltr"><b>[8]</b></span></i>.از این تعریف چنین بر می<span dir="ltr">&zwnj;</span>آید که دیپلماسی عمومی یک ارتباط دولت- ملتی به صورت مستقیم و یا غیرمستقیم می<span dir="ltr">&zwnj;</span>باشد که هدف از اجرای آن، تأمین حداکثری منافع ملی<sup><span dir="ltr"><sup>[9]</sup></span></sup>در محدوده<span dir="ltr">&zwnj;</span>ای فراتر از مرزهای رسمی یک کشور است.</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">در همین راستا آژانس اطلاعاتی ایالات متحده نیز که در حدود بیش از 40 سال به کار دیپلماسی عمومی پرداخته، هدف از آن را این گونه بیان می<span dir="ltr">&zwnj;</span>کند:</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><i>&laquo;دیپلماسی عمومی به دنبال تعالی بخشیدن به منافع ملی و امنیت ملی آمریکا از راه ایجاد تفاهم، اطلاع رسانی و تأثیرگذاردن بر مردم کشورهای خارجی به وسیله</i><i><span dir="ltr">&zwnj;</span></i><i>ی</i><i> پخش مناظرات میان شهروندان آمریکایی، سازمان</i><i><span dir="ltr">&zwnj;</span></i><i>ها و شرکای آن</i><i><span dir="ltr">&zwnj;</span></i><i>ها</i><i> در خارج می</i><i><span dir="ltr">&zwnj;</span></i><i>باشد</i><i>.&raquo;</i>.<span dir="ltr">[10]</span></span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">مفهوم کلی دیپلماسی عمومی برقراری روابط حسنه<span dir="ltr">&zwnj;</span>ی دولت<span dir="ltr">&zwnj;</span>ها با ملت<span dir="ltr">&zwnj;</span>ها به جای روابط بین دولت<span dir="ltr">&zwnj;</span>ها و در جهت فتح قلوب و افکار عمومی همه<span dir="ltr">&zwnj;</span>ی مردم یا بخش<span dir="ltr">&zwnj;</span>های انتخاب شده<span dir="ltr">&zwnj;</span>ای از مردم کشورهای هدف، از راه سیاست<span dir="ltr">&zwnj;</span>های فرهنگی و اجتماعی است که در جهت تحکیم منافع ملی آن کشور به کار برده می<span dir="ltr">&zwnj;</span>شود. از آن<span dir="ltr">&zwnj;</span>جا که این نوع از دیپلماسی، یک راهبرد بلندمدت<sup><span dir="ltr"><sup>[11]</sup></span></sup>جهت نیل به اهداف حکومتی است، یک کارشناس انگلیسی به نام &laquo;مارک لئونارد&raquo;<sup><span dir="ltr"><sup>[12]</sup></span></sup>&nbsp;نیز می<span dir="ltr">&zwnj;</span>گوید:</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><i>&laquo;دیپلماسی عمومی شامل برقراری روابط طولانی مدتی است که محیط سازنده</i><i><span dir="ltr">&zwnj;</span></i><i>ای</i><i> را برای سیاست</i><i><span dir="ltr">&zwnj;</span></i><i>های</i><i> حکومت فراهم می</i><i><span dir="ltr">&zwnj;</span></i><i>کنند.</i><i>&raquo;</i>.<span dir="ltr">[13]</span></span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><div class="inbodySotitr"><div class="sotText" style="text-align: center"><span style="font-size: 12px"><span style="color: #ff6600"><strong>دیپلماسی عمومی فعالیت<span dir="ltr">&zwnj;</span>هایی را در زمینه<span dir="ltr">&zwnj;</span>های تبادل اطلاعات، آموزش و فرهنگ، با هدف تأثیرگذاری بر دولتی خارجی، از راه تأثیرگذاردن بر شهروندان آن است ملتی تحت تأثیراین دیپلماسی، خواهان هماهنگی دولت با دولت دیگری می<span dir="ltr">&zwnj;</span>شود که این گونه در میان مردم و ملت محبوبیت یافته است.</strong></span></span></div></div></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">هسته<span dir="ltr">&zwnj;</span>ی اصلی نظریه<span dir="ltr">&zwnj;</span>ی دیپلماسی عمومی، ارتباط هدایت شده با افراد خارجی، به منظور تأثیرگذاشتن بر افکار آن<span dir="ltr">&zwnj;</span>ها و سرانجام، تأثیر گذاشتن بر دولت<span dir="ltr">&zwnj;</span>های آن<span dir="ltr">&zwnj;</span>هاست. درهمین چارچوب، دیپلماسی عمومی فعالیت<span dir="ltr">&zwnj;</span>هایی را در زمینه<span dir="ltr">&zwnj;</span>های تبادل اطلاعات، آموزش و فرهنگ، با هدف تأثیرگذاری بر دولتی خارجی، از راه تأثیرگذاردن بر شهروندان آن است<span dir="ltr">[14]</span>.</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&laquo;مارتین منینگ&raquo;،<sup><span dir="ltr"><sup>[15]</sup></span></sup>کارشناس ارشد اسناد دیپلماسی عمومی وزارت امور خارجه<span dir="ltr">&zwnj;</span>ی آمریکا، تصریح می<span dir="ltr">&zwnj;</span>نماید که از نظر سازمانی، دیپلماسی عمومی شامل برنامه<span dir="ltr">&zwnj;</span>های مرتبط با انتشار کتاب و تشکیل کتاب<span dir="ltr">&zwnj;</span>خانه<span dir="ltr">&zwnj;</span>ها، پخش رادیویی و تلویزیونی بین المللی، برنامه<span dir="ltr">&zwnj;</span>های تبادلات آموزشی و فرهنگی، آموزش زبان، نمایشگاه<span dir="ltr">&zwnj;</span>ها و جشنواره<span dir="ltr">&zwnj;</span>های هنری و اعزام هنرمندان نمایشی و اجرایی به خارج از کشور است.<span dir="ltr">[16]</span></span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">پانزده سال پیش، در اثر &laquo;هانس تاچ&raquo;، دیپلماسی عمومی به مثابه فرآیند دولتی برای ایجاد ارتباط با مردمان خارجی؛ تلاش برای به وجود آمدن درکی مطلوب از ایده<span dir="ltr">&zwnj;</span>آل<span dir="ltr">&zwnj;</span>ها و آرمان<span dir="ltr">&zwnj;</span>ها، فرهنگ و نهادهای آن و همین طور سیاست<span dir="ltr">&zwnj;</span>ها و اهداف ملی برای آن مردم تعریف می<span dir="ltr">&zwnj;</span>شود.<span dir="ltr">[17]</span></span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">دیپلماسی عمومی کارکردهای مهمی در جهان سیاست امروز بازی می<span dir="ltr">&zwnj;</span>کند. به این معنا که تنها هدف بازسازی وجهه<span dir="ltr">&zwnj;</span>ی مثبت کشوری در میان مخاطبان نیست بلکه در برخی از موارد می<span dir="ltr">&zwnj;</span>توان حتی با دیپلماسی عمومی و مردمی، ملتی را بر ضد&nbsp;نظام حاکم و دولت خود شورانید و آنان را همراه سیاست<span dir="ltr">&zwnj;</span>های کلان و حتی خرد خود کرد. این گونه است که ملتی تحت تأثیر دیپلماسی عمومی، خواهان هماهنگی دولت با دولت دیگری می<span dir="ltr">&zwnj;</span>شود که این گونه در میان مردم و ملت محبوبیت یافته است.</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">روش دیپلماسی عمومی به معنای کاربرد ابزارهای بین فرهنگی و ارتباطات بین الملل در سیاست خارجی است و به گونه<span dir="ltr">&zwnj;</span>ای فراگیر شامل دیپلماسی فرهنگی و ارتباطی می<span dir="ltr">&zwnj;</span>شود. در همین چارچوب تأثیرگذاری بر نگرش<span dir="ltr">&zwnj;</span>های عمومی برای شکل<span dir="ltr">&zwnj;</span>دهی و اجرای سیاست خارجی از اهداف دیپلماسی عمومی است.</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">در چارچوب اعمال تهدید نرم و یا روش اقدام غیرخشونت آمیز، دیپلماسی عمومی بیش<span dir="ltr">&zwnj;</span>تر بر هدف تلطیف افکار و نگرش نخبگان و آحاد مردم یک جامعه نسبت به دولت و کشور به<span dir="ltr">&zwnj;</span>کار گیرنده<span dir="ltr">&zwnj;</span>ی دیپلماسی عمومی متمرکز است.<span dir="ltr">[18]</span></span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">برای دست یابی به این مهم، دادن بورسیه<span dir="ltr">&zwnj;</span>های دانش<span dir="ltr">&zwnj;</span>جویی به نخبگان کشورها، ایجاد انجمن<span dir="ltr">&zwnj;</span>های فعال دانش<span dir="ltr">&zwnj;</span>جویی برای مدیریت دانشگاه<span dir="ltr">&zwnj;</span>ها، راه اندازی رسانه<span dir="ltr">&zwnj;</span>هایی برای کشورهای هدف و مخاطب با نشان دادن جنبه<span dir="ltr">&zwnj;</span>های مثبت کشور و مانند آن، می<span dir="ltr">&zwnj;</span>توان یک دیپلماسی عمومی فعالی را پدید آورد.</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl" style="text-align: left"><span style="font-size: 12px">ادامه دارد...</span></div><div><p style="text-align: left"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></p><p style="text-align: left"><strong><span style="font-size: 12px">پی&zwnj;نوشت ها</span></strong></p><div id="ftn1"><div dir="ltr" align="left"><span style="font-size: 12px">[1]USIA-United State Intelligence Agency</span></div></div><div id="ftn2"><div dir="ltr" align="left"><span style="font-size: 12px">[2]Admond Gulion</span></div></div><div id="ftn3"><div dir="ltr" align="left"><span style="font-size: 12px">[3]Fletcher School of Law and Diplomacy</span></div></div><div id="ftn4"><div dir="ltr" align="left"><span style="font-size: 12px">[4]Tufts University</span></div></div><div id="ftn5"><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><span dir="ltr">[5]</span> . هادیان، ناصر؛ احدی، افسانه (1388)، &laquo;جایگاه مفهومی دیپلماسی عمومی&raquo;، <i>فصلنامه بین المللی روابط خارجی مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام</i>، سال اول، شماره سوم، ص90</span></div></div><div id="ftn6"><div dir="ltr" align="left"><span style="font-size: 12px">[6]Office of Public Diplomacy for Latin America and the Caribbean</span></div></div><div id="ftn7"><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><span dir="ltr">[7]</span> . درویش، رضاداد (1381)، <i>کتاب آمریکا (6) : ویژه دیپلماسی عمومی در آمریکا</i>، تهران : مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر تهران،ص63</span></div></div><div id="ftn8"><div dir="ltr" align="left"><span style="font-size: 12px">[8]<span dir="rtl"> .</span>Public Diplomacy Alumni Association, 2008</span></div></div><div id="ftn9"><div dir="ltr" align="left"><span style="font-size: 12px">[9]National Interest </span></div></div><div id="ftn10"><div dir="ltr" align="left"><span style="font-size: 12px">[10]<span dir="rtl"> .</span> Public Diplomacy Alumni Association, 2008</span></div></div><div id="ftn11"><div dir="ltr" align="left"><span style="font-size: 12px">[11]Long-term</span></div></div><div id="ftn12"><div dir="ltr" align="left"><span style="font-size: 12px">[12]Mark Leonard</span></div></div><div id="ftn13"><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><span dir="ltr">[13]</span> . نای، جوزف (1387)، <i>قدرت نرم : ابزارهای موفقیت در سیاست بین الملل</i>، ترجمه سید محسن روحانی و مهدی ذوالفقاری، تهران : دانشگاه امام صادق (ع)، چاپ دوم،ص194</span></div></div><div id="ftn14"><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><span dir="ltr">[14]</span> . گیلبوآ، ایتان (1388)، <i>ارتباطات جهانی و سیاست خارجی</i>. ترجمه حسام الدین آشنا و محمدصادق اسماعیلی، تهران : دانشگاه امام صادق (ع)،ص81-80</span></div></div><div id="ftn15"><div dir="ltr" align="left"><span style="font-size: 12px">[15]Martin Manning</span></div></div><div id="ftn16"><div dir="rtl" align="left"><span style="font-size: 12px"><span dir="ltr">[16]</span> . درویش، پیشین،ص 16</span></div></div><div id="ftn17"><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><span dir="ltr">[17]</span> . میلسن، ژان (1388)، <i>دیپلماسی عمومی نوین : کاربرد قدرت نرم در روابط بین الملل</i>، ترجمه رضا کلهر و سید محسن روحانی، تهران : دانشگاه امام صادق (ع) و دبیرخانه همایش عملیات روانی، چاپ دوم،ص54-53</span></div></div><div id="ftn18"><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><span dir="ltr">[18]</span> . گروه مطالعاتی امنیت ملی (1388)، <i>تهدید نرم و راهبردهای مقابله</i>، تهران : دانشگاه عالی دفاع ملی،ص117-115</span></div></div></div><p><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></p><p><strong><span style="font-size: 12px">*فاطمه مرسلی، محقق و پژوهشگر/انتهای متن|</span></strong></p></div><p style="margin-right: 40px">&nbsp;</p>