11065 تبیین بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار با مجلس خبرگان (1) الگوی مقاومت برای نظام اسلامی رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار با اعضای محترم مجلس خبرگان ضمن مقایسه‌ای میان شرایط امروز کشور و صدر اسلام توجّه مردم و نخبگان را به درک شرایط و وضعیّت خاص هر دوره از نظام اسلام فراخوانده و در ضمن تشبیه وضعیّت فعلی نظام جمهوری اسلامی به نظام اسلامی نوپای رسول خدا (ص) در مدینه، غفلت از شرایط هر زمان را سبب وارد آمدن آسیب به کشور دانستند. <div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><b>گروه سیاسی اندیشکده برهان / مرتضی خانجانی</b></span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">ایشان در بیان مشابهت&zwnj;های شرایط روز جامعه با دوران صدر اسلام می&zwnj;فرمایند:</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&laquo;در صدر اسلام هم قضیّه همین&zwnj;جور بوده است. در آنجا هم اقتضائات گوناگون و شرایط گوناگون، وظایف گوناگونی به وجود می&zwnj;آورده. یک روز خدای متعال می&zwnj;فرماید ...باید با ده برابر بجنگند، یک روز با دو برابر باید بجنگند. در حکمت الهی بلاشک قصوری وجود ندارد، خب معلوم است، این مربوط به شرایط است... این اختلاف شرایط، اختلاف احکام و اختلاف تکالیف را پیش می&zwnj;آورد. یک روز، بدر است و حرکت آن&zwnj;چنانی یا فتح مکّه است و مانند اینها، یک روز هم ... در روز حُنین است. در هرجایی یک شرایطی وجود دارد، باید برطبق آن شرایط عمل کرد. خب، اگر از شرایط غفلت شد، ضرر می&zwnj;کنیم؛ چه مردم شرایط را ندانند، چه نخبگان به شرایط توجّه نداشته باشند. بخصوص اگر چنانچه نخبگان از اوضاع و شرایط و وضعیّت موجود و جایگاهی که نظام قرار دارد غفلت بکنند، ضربه خواهیم خورد.&raquo;</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">در تبیین اجمالی فرمایشات معظم له در دو یادداشت، اشاره&zwnj;ای کوتاه به برخی موانع و مشکلات مسلمین در صدر اسلام خواهد شد:</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">از روزی که پیامبر اسلام (ص) بنای بر رسالت و ایجاد جامعه&zwnj;ی اسلامی داشتند، همواره مورد تهدید و هجوم نیروهای پیرامونی ضدّ خود قرار گرفتند. در هیچ مرحله&zwnj;ای از اعلان رسالت تا مسئله&zwnj;ی جانشینی، نهال نوپای اسلام از تحت فشار و صدمات دشمن خارج نبوده و پس&zwnj;ازآن نیز همواره خطّ اسلام راستین و اصیل با خطرات و مشکلات بسیاری مواجه بوده است. مشکلات و مصائبی که پیامبر اسلام در راه رسالت متحمّل شده است می&zwnj;تواند الگویی برای هر مسلمانی در راه مقاومت در برابر کفر و استکبار باشد.در جدول ذیل برخی از مشکلات پیامبر در مکّه به&zwnj;صورت اجمال آمده است:</span></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl" style="text-align: center"><span style="font-size: 12px"><img alt="" align="middle" width="600" height="281" src="http://borhan.ir/NewsBorhan/Images/News/Editor/Capture(2).JPG" /></span></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">(1)&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; مجلسی، بحارالأنوار، دارالاحیاء التراث، ج15، ص 90؛ ج108، ص 203</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">(2)&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; کلینی، الکافی، انتشارات مکتب اسلامی، 1388 ق، ج8، ص 300</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">(3)&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; محمد بن سعد بن منیع، طبقات الکبری، طبع دار الصاد، ج 4، ص 223</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">(4)&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; منظور مهاجرت برخی مسلمین به حبشه و هجرت پیامبر گرامی اسلام از مکّه به مدینه است.</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">پس از آن که رسول خدا از مکّه به مدینه هجرت فرمودند و نظام اسلامی را در ابعاد یک حکومت ایجاد کردند، جبهه&zwnj;ی کفر و استکبار در محاسبات خود متوجّه شدند که برای بقای سلطه&zwnj;ی خود باید از هر راه ممکن با رسول خدا (ص) مقابله نباید. از این رو تنها در مدت 8 سال از سال دوم تا نهم هجری، حداقل بیش از 60 جنگ بر نظام اسلامی تحمیل شده است.<span dir="ltr">[1] </span></span></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><div class="inbodySotitr"><div class="sotText"><div dir="rtl" align="center"><span style="color: #ff6600"><span style="font-size: 12px"><b>پس&zwnj;ازآن که رسول خدا از مکّه به مدینه هجرت فرمودند و نظام اسلامی را در ابعاد یک حکومت ایجاد کردند، جبهه&zwnj;ی کفر و استکبار در محاسبات خود متوجّه شدند که برای بقای سلطه&zwnj;ی خود باید از هر&nbsp;راه ممکن با رسول خدا (ص) مقابله نباید. از این رو تنها در مدت 8 سال از سال دوم تا نهم هجری، حداقل بیش از 60 جنگ بر نظام اسلامی تحمیل شده است</b></span></span></div></div></div></span></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">مقاومت و ایستادگی مسلمانان در این مدت در برهه&zwnj;های بسیاری با پیروزی و نصرت الهی همراه بوده و در برخی موارد نیز به دلیل سستی یا دنیازدگی و یا عدم اتیان اوامر رسول خدا (ص) کار به نتیجه&zwnj;ی مطلوب ختم نشده است. در این میان در برخی از برهه&zwnj;ها هر مسلمان می&zwnj;بایست در برابر ده کافر قرار می&zwnj;گرفت! آیه&zwnj;ی ذیل در همین رابطه نازل شده است:</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&laquo;یا أَیهَا النَّبِی حَرِّضِ الْمُؤْمِنِینَ عَلَی الْقِتَالِ إِنْ یکنْ مِنْکمْ عِشْرُونَ صَابِرُونَ یغْلِبُوا مِائَتَینِ وَإِنْ یکنْ مِنْکمْ مِائَةٌ یغْلِبُوا أَلْفًا مِنَ الَّذِینَ کفَرُوا بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَا یفْقَهُونَ&raquo;<span dir="ltr">[2] (ای پیامبر! مؤمنان را به جنگ (با دشمن) تشویق کن! هرگاه بیست نفر با استقامت از شما باشند، بر دویست نفر غلبه می&zwnj;کنند؛ و اگر صد نفر باشند، بر هزار نفر از کسانی که کافر شدند، پیروز می&zwnj;گردند؛ چراکه آنها گروهی هستند که نمی&zwnj;فهمند!)</span></span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">امام صادق (ع) در توضیح این آیه می&zwnj;فرمایند: &laquo;در آغاز کار، یک مؤمن مأمور بود که با ده مشرک جهاد کند و حقّ فرار و پشت کردن نداشت&raquo;<span dir="ltr">[3] در واقع این آیه، موازنه&zwnj;ی قوا را در عدد نفی می&zwnj;کند و به روحیه، ایمان و صبر تکیه می&zwnj;کند و برای اینکه گمان نشود پیروزی بیست نفر بر دویست نفر مبالغه است، تکرار می&zwnj;کند که صد نفر بر هزار نفر چیره می&zwnj;شوند، به شرط آنکه مؤمن و صابر باشند.</span></span></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><div class="inbodySotitr"><div class="sotText"><div dir="rtl" align="center"><span style="color: #ff6600"><span style="font-size: 12px"><b>در جنگ&zwnj;های صدر اسلام، هرگز موازنه&zwnj;ی آماری بین مؤمنان و کفّار نبوده است. در جنگ بدر، 313 نفر در برابر هزار نفر، در احد، 700 مسلمان در مقابل 3000 کافر، در جنگ خندق، سه هزار نفر در برابر ده هزار نفر و در جنگ موته، ده هزار مسلمان در مقابل صد هزار نفر از کفّار قرار داشتند</b></span></span></div></div></div></span></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">در جنگ&zwnj;های صدر اسلام، هرگز موازنه&zwnj;ی آماری بین مؤمنان و کفّار نبوده است. در جنگ بدر، 313 نفر در برابر هزار نفر، در احد، 700 مسلمان در مقابل 3000 کافر، در جنگ خندق، سه هزار نفر در برابر ده هزار نفر و در جنگ موته، ده هزار مسلمان در مقابل صد هزار نفر از کفّار قرار داشتند.<span dir="ltr">[4]</span></span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">پس از این دستور الهی که نشان از قدرت بی منتهای ایمان برای غلبه بر مشکلات دارد، پس از مدّتی طولانی آیه 66 انفال نازل شده و بیان می&zwnj;کند که به دلیل وجود ضعف و سستی در برخی مسلمین این دستور تخفیف داده شده است:</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&raquo; الْآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْکمْ وَعَلِمَ أَنَّ فِیکمْ ضَعْفًا فَإِنْ یکنْ مِنْکمْ مِائَةٌ صَابِرَةٌ یغْلِبُوا مِائَتَینِ وَإِنْ یکنْ مِنْکمْ أَلْفٌ یغْلِبُوا أَلْفَینِ بِإِذْنِ اللَّهِ وَاللَّهُ مَعَ الصَّابِرِینَ&raquo;<span dir="ltr">[5] (هم اکنون خداوند به شما تخفیف داد، و دانست که در شما ضعفی است؛ بنابراین، هرگاه یکصد نفر با استقامت از شما باشند، بر دویست نفر پیروز می&zwnj;شوند؛ و اگر یکهزار نفر باشند، بر دو هزار نفر به فرمان خدا غلبه خواهند کرد! و خدا با صابران است!)</span></span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">یعنی هنگامی که مسلمانان گرفتار ضعف و سستی شوند و در میان آنها افراد تازه کار و ناآزموده و ساخته نشده، بوده باشند مقیاس سنجش همان نسبت دو برابر است، ولی به هنگامی که افراد ساخته شده و ورزیده و قوی الایمان همانند بسیاری از رزمندگان بدر بوده باشند این نسبت تا ده برابر ترقی می&zwnj;کند.<span dir="ltr">[6] شاهد بر این مدعی آن است که علت این دستور، &nbsp;غلبه جهل کفار به مبدء و معاد و علم و اعتقاد مسلمانان است که امیدوار به اجر آخرت هستند و مؤید به تأیید الهی؛ بنابراین از شهادت نمی&zwnj;ترسند. بر خلاف کفار که فقط به هوای نفس می&zwnj;جنگند و از فهم این معانی و کمک غیبی محرومند.<span dir="ltr">[7]</span></span></span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">نکته&zwnj;ی بسیار مهم در این آیه این است که آنچه سبب تخفیف حکم الهی در مقابله با کفّار شده است یعنی همان عامل رخوت و سستی، از &laquo;درون&raquo; جامعه&zwnj;ی اسلامی به وجود آمده است. تعبیر آیه&zwnj;ی شریفه به &laquo; أَنَّ فِیکمْ ضَعْفًا&raquo; حکایت از نقش عامل درونی در کاهش توان مقاومت در مواجهه با دشمن</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;خارجی دارد. از همین رو رسول مکرم اسلام در نبرد هوازن از حقیقتی پرده برداشتند که اخبار از نصرت دائمی اسلام در برابر کفر دارد:</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&laquo;الْإِسْلَامُ یعْلُو وَ لَا یعْلَی عَلَیهِ وَ الْکفَّارُ بِمَنْزِلَةِ الْمَوْتَی لَا یحْجُبُونَ وَ لَا یرِثُونَ&raquo;<span dir="ltr">[8]&nbsp;(اسلام از همه بالاتر است و هیچ چیز بر آن برتری نمی&zwnj;یابد و کفار به مانند میتی هستند که می&zwnj;توانند حاجب از ارث باشند و نه ارث ببرند. (کنایه از عدم تأثیر کفّار بر اسلام)</span></span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">از این رو با وجود همه&zwnj;ی مشقّات و سختی، به دلیل خبر قطعی پیامبر اسلام (ص)، اسلام هرگز در مقابل ضدّ اسلام شکست نخواهد خورد. البته آنچه می&zwnj;تواند موجب ضعف یا شکست اسلام در برخی مقاطع خاص شود همانا عوامل درونی در جامعه اسلامی یا تحریف و نقص عمل به دستورات اسلام است. </span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">نکته&zwnj;ی قابل توجه در این میان توجّه به شرایطی است که در ادوار مختلف برای نظام نوپای اسلام به وجود می&zwnj;آمد. در برهه&zwnj;ای از جنگ بدر سپاه 313 نفره ی اسلام در مقابل سپاهی سه برابر از کفّار قرار گرفتند و به جهت مقاومت و استحکام درونی و ایمان مسلمین به پیروزی دست یافتند. در جنگ بدر با همین نسبت تعداد هرچند در ابتدا سپاه کفر هزیمت شدّ امّا به دلیل دنیا طلبی برخی و پایین بودن سطح ولایت پذیری عدّه&zwnj;ای، سپاه اسلام جنگ بُرده را واگذار نمود. </span></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><div class="inbodySotitr"><div class="sotText"><div dir="rtl" align="center"><span style="color: #ff6600"><span style="font-size: 12px"><b>در جنگ احزاب با وجود صف آرایی دشمن در پشت دروازه&zwnj;های مدینه و خیانت همپیمانان نظام اسلامی در همراهی پیامبر (ص) و همچنین وجود منافقان بسیاری که با القای یأس و ناامیدی سعی در شکست اسلام در این نبرد داشتند، به دلیل رشادت&zwnj;های علی بن ابیطالب (ع) و ایستادگی عموم مسلمین، با امداد و نصرت الهی، مشرکان بدون هیچ نتیجه شکست خورده و بسیاری از دارایی&zwnj;های خود را از دست داده و به مکّه بازگشتند.</b></span></span></div></div></div></span></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">پس از این دو جنگ، در سال پنجم هجری، نبرد بسیار مهم احزاب رخ می&zwnj;دهد. آنجا که تمام دنیای کفر و شرک در همدستی کامل با یهودیان برای ساقط کردن نظام اسلامی رسول خدا (ص)، به مدینه حمله می&zwnj;کنند. عهد شکنی یهودیان و بهره گیری کفبار از تمام امکانات مادّی خود سبب بروز شرایط بسیار سختی برای جامعه&zwnj;ی اسلامی شد. علاوه بر نسبت سه هزار نفری مسلمین در قبال حداقل ده هزار جنگجوی مهاجم از مشرکین<span dir="ltr">[9] و مطابق برخی نقل&zwnj;ها 24 هزار نفری<span dir="ltr">[10]</span> (اجتماع مشرکین، اعراب بادیه نشین و یهودیان) محاصره&zwnj;ی اقتصادی و نظامی کامل، سرمای هوا، قحطی شدید و گرسنگی، مسلمانان در وضعیت بسیار سختی قرار داده بود.<span dir="ltr">[11]</span> </span></span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span></div><div dir="rtl" style="text-align: center"><span style="font-size: 12px"><img alt="" align="middle" width="520" height="589" src="http://borhan.ir/NewsBorhan/Images/News/Editor/65465.jpg" /></span></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">در نهایت با وجود صف آرایی دشمن در پشت دروازه&zwnj;های مدینه و خیانت هم&zwnj;پیمانان نظام اسلامی در همراهی پیامبر (ص) و همچنین وجود منافقان بسیاری که با القای یأس و ناامیدی سعی در شکست اسلام در این نبرد داشتند، به دلیل رشادت&zwnj;های علی بن ابیطالب (ع) و ایستادگی عموم مسلمین، با امداد و نصرت الهی، مشرکان بدون هیچ نتیجه شکست خورده و بسیاری از دارایی&zwnj;های خود را از دست داده و به مکّه بازگشتند.</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">پس از این مقاومت جانانه&zwnj;ی نظام اسلامی است که باب پیروزی&zwnj;هایی چون خیبر، فتح مکّه، حنین و تبوک برای اسلام باز می&zwnj;شود. &nbsp;از این رو می&zwnj;بایست با در نظر گرفتن شرایط خاص هر دوره، به مقتضیّات خاص آن عمل نمود و دانست آنچه سبب نصرت اسلام در برابر نیروی مادی قوی&zwnj;تر دنیای کفر و استکبار شد همان مقاومت و اتکا به ایمان و امداد الهی بود. </span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">ادامه دارد...</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">&nbsp;</span><span style="font-size: 12px"><br clear="all" /></span><hr width="33%" size="1" align="left" /></div><div><div id="ftn1"><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><span dir="ltr">[1]</span> . ابی الحسن علی بن الحسین بن علی المسعودی: مروج الذهب و معادن الجوهر, ج2, موسسة الاعلمی للمطبوعات, بیروت, 1421 ق.ج2, ص 278 ـ 288،&nbsp;و&nbsp;ابن اسحاق, محمد: السیرة النبویة, دارالکتب العلمیه, 1424 قج4, ص 280 ـ 281</span></div><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px">همچنین جهت فهم صحیح&zwnj;تر از تعداد جنگ&zwnj;ها (غزوات و سریه ها) می&zwnj;توان به این منابع مراجعه کرد: جوامع السیره عمرو بن عدی, التنبیه و الاشارات مسعودی, سیره النبی ابن هشام</span></div></div><div id="ftn2"><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><span dir="ltr">[2]</span> . آیه 65 سوره مبارکه انفال</span></div></div><div id="ftn3"><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><span dir="ltr">[3]</span> . کافی، همان، ج 5، ص 69</span></div></div><div id="ftn4"><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><span dir="ltr">[4]</span> . محسن قرائتی، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگی درس&zwnj;هایی از قرآن،1383، ج 3، ص 354</span></div></div><div id="ftn5"><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><span dir="ltr">[5]</span> . آیه 66 سوره مبارکه انفال</span></div></div><div id="ftn6"><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><span dir="ltr">[6]</span> . ناصر مکارم شیرازی و جمعی از فضلا، برگزیده تفسیر نمونه، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، 1386ش، ذیل آیه 66 انفال</span></div></div><div id="ftn7"><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><span dir="ltr">[7]</span> . محمد ثقفی تهرانی، تفسیر روان جاوید، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم، ج2، ص 548</span></div></div><div id="ftn8"><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><span dir="ltr">[8]</span> . الشیخ الصدوق، من لا یحضره الفقیه ، نشر جامعه مدرسین حوزه قم، بی تا، ج 4 ص 334 ح5719</span></div></div><div id="ftn9"><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><span dir="ltr">[9]</span> . محمد بن عمر واقدی، مغازی تاریخ جنگهای پیامبر(ص)، ترجمه محمود مهدوی دامغانی، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، چ دوم، 1369ش. ص:332</span></div></div><div id="ftn10"><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><span dir="ltr">[10]</span> .ابوالحسن علی بن حسین مسعودی، التنبیه و الاشراف، ترجمه ابوالقاسم پایندهف تهران، 1349</span></div></div><div id="ftn11"><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><span dir="ltr">[11]</span> . ابن هشام، السیرة النبویة، تحقیق مصطفی سقا و ابراهیم ابیاری و عبدالحفیظ شبلی، قاهره، 1355ق، چاپ بیروت، بی&zwnj;تا. ج2، ص 243</span></div></div></div><p>&nbsp;</p><p>&nbsp;</p><div dir="rtl"><span style="font-size: 12px"><b>گروه سیاسی اندیشکده برهان / مرتضی خانجانی|</b></span></div><p>&nbsp;</p>