11073 شاخص مهم مدیریت نظام اسلامی مدیریت کارآمد، جهادی، خدمتگزار و صادق یکی از شاخص‌های کارآمدی، صداقت در وعده به مردم است. نداشتن صداقت سبب بی‌اعتمادی مردم و کم‌فروغ شدن کارآمدی می‌شود. امام خمینی (ره) یکی از انواع سیاست را سیاست شیطانی و فاسد معرفی می‌نمایند و از ویژگی‌های آن، به دروغ‌گویی و نداشتن صداقت اشاره می‌کنند <div dir="rtl"><b>گروه فرهنگی-اجتماعی برهان/ امیرعلی ناقدی؛</b> کارآمدی از جمله مفاهیم مطرح در علم مدیریت است. در کنار علم مدیریت، این مفهوم در سیاست و اقتصاد نیز مورد استفاده است. &laquo;اصطلاح کارآمدی بیشتر در سه قلمرو اقتصاد، سیاست و مدیریت کاربرد دارد.&raquo;<span><span dir="ltr"><span><span><font color="#0000ff">[1]</font></span></span></span> اما این مفهوم در علم مدیریت از قدمت بیشتری برخوردار است. به&zwnj;طوری&zwnj;که مثلاً مفهوم کارآمدی (</span><span dir="ltr">Effectiveness</span>) در مکتب مدیریتی تیلوریسم شرح داده و شاخصه&zwnj;های آن نیز ذکر می&zwnj;شود.<span><span dir="ltr"><span><span><font color="#0000ff">[2]</font></span></span></span></span></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">کلیه&zwnj;ی تجویزهای مکاتب مختلف مدیریتی و اقتصادی، برای اینکه بتوانند ماندگار شوند، حداقل باید کارآمدی داشته باشند؛ یعنی بین ادعای نظری با واقعیات محقق&zwnj;شده باید ارتباطی وجود داشته باشد. مثلاً اگر نظریه&zwnj;ای ذیل یک گفتمان کلان به تجویز راهکاری برای بهبود وضع معیشت مردم می&zwnj;پردازد، کارآمدی نظریه و گفتمان آن، هنگام تحقق عینی این نتیجه حاصل می&zwnj;شود. می&zwnj;توان گفت کارآمدی در اثر اتصال صحیح شعارها و آرمان&zwnj;ها با واقعیات در راستای رفع مشکلات و بهبود اوضاع حاصل می&zwnj;شود.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">این مسئله به یکی از اصلی&zwnj;ترین دغدغه&zwnj;های دوستداران انقلاب اسلامی و نیز اسلام ناب محمدی (ص) در دهه&zwnj;ی چهارم انقلاب تبدیل شده است. دغدغه&zwnj;ای که در اثر مشاهده&zwnj;ی شبهات حاصل از عدم و یا کم بودن تحقق کارآمدی در برخی بخش&zwnj;ها، شدت می&zwnj;گیرد.لذا کلان&zwnj;گفتمان انقلاب اسلامی نیز به&zwnj;دنبال تحقق کارآمدی در مدیریت مملکت اسلامی است. در حقیقت، کارآمدی یکی از مفاهیم پیرامون این کلان&zwnj;گفتمان است. در دیدگاه امام خمینی (ره)، کارآمدی حکومت و دولت را می&zwnj;توان به موفقیت و نتیجه&zwnj;بخش بودن خدمت به مردم تعبیر کرد. لذا کارآمدی نتیجه&zwnj;ی خدمت به مردم و جامعه از سوی حاکمان است. &laquo;حکومت باید در خدمت مردم باشد و به مردم حالی کنند (بفهمانند) که ما خدمتگزاریم؛ حالی کنند لفظاً، حالی کنند (بفهمانند) عملاً.&raquo;<span><span dir="ltr"><span><span><font color="#0000ff">[3]</font></span></span></span></span></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">اینکه امام خمینی تأکید بر این مسئله دارند که خدمتگزاری مسئولین به مردم اثبات شود، حاکی از این است که کارآمدی باید سبب ادراک در مردم و کسب رضایت در آن&zwnj;ها شود. &laquo;اقناع و رضایت مردم یکی از نتایج مهم این رفتار [کارآمدی] است. اگر مردم در کمبودها و مشکلات مسئولان را نیز همراه و شریک خود بدانند، طبیعتاً قانع شده و دست از شورش و عصیان برمی&zwnj;دارند. با رعایت همین اصل می&zwnj;توان کارآمدی دولت را تضمین کرد.&raquo;<span><span dir="ltr"><span><span><font color="#0000ff">[4]</font></span></span></span> امام خمینی (ره) در این&zwnj;باره می&zwnj;فرمایند: &laquo;اگر یک حکومت و دستگاه&zwnj;های حکومت زندگی شخصی&zwnj;شان جوری باشد که مردم ببینند نزدیک به زندگی آن&zwnj;هاست، مردم قانع می&zwnj;شوند، مردم راضی می&zwnj;شوند، عصیان تمام می&zwnj;شود.&raquo;<span dir="ltr"><span><span><font color="#0000ff">[5]</font></span></span></span> لذا در نقطه&zwnj;ی مقابل کارآمدی، از نگاه بنیان&zwnj;گذار انقلاب اسلامی، عدم کارآمدی نظام نیز سبب عصیان و شورش مردم علیه نظام اسلامی می&zwnj;شود.</span></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">بعد از امام راحل و در ادامه&zwnj;ی انجام وظیفه&zwnj;ی خطیر تبیین گفتمان انقلاب اسلامی توسط حضرت آیت&zwnj;الله خامنه&zwnj;ای، ایشان برای کارآمدی کارکردی بالاتر از مقبولیت نزد مردم قائل هستند. ایشان اصل کارآمدی را باعث مشروعیت نظام اسلامی می&zwnj;دانند: &laquo;مشروعیت همه&zwnj;ی ما بسته به انجام وظیفه و کارایی در انجام وظیفه است. بنده روی این اصرار و تکیه دارم که بر روی کارایی&zwnj;ها و کارآمدی مسئولان طبق همان ضوابطی که قوانین ما متخذ از شرع و قانون اساسی است، بایست تکیه شود. هرجا کارآمدی نباشد، مشروعیت از بین خواهد رفت.&raquo;<span><span dir="ltr"><span><span><font color="#0000ff">[6]</font></span></span></span></span></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">کلان&zwnj;گفتمان انقلاب اسلامی، کارآمدی را ذیل کلیه&zwnj;ی اجزای خود مطرح می&zwnj;کند. این بدان&zwnj;معناست که گفتمان اقتصادی کلان&zwnj;گفتمان انقلاب اسلامی، به&zwnj;دنبال کارآمدی سیاست&zwnj;ها و برنامه&zwnj;های تجویزی از سوی خود است. همچنین گفتمان سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و امنیتی این کلان&zwnj;گفتمان، همگی به&zwnj;نحوی این ویژگی را در خود مستتر دارند. لذا دولت برآمده از این کلان&zwnj;گفتمان نیز باید این ویژگی را مدنظر قرار دهد.کارآمد شدن نظام اسلامی و انقلابی، جایگاه خطیری در دیدگاه رهبر انقلاب دارد. این کلیدواژه در سخنان ایشان به&zwnj;وفور یافت می&zwnj;شود. اگر بخواهیم به&zwnj;طور خلاصه کارآمدی را از نگاه ایشان معنا کنیم، باید آن را &laquo;توجه به ابعاد مادی زندگی و حیات و بهبود کیفیت آن در کنار نگاه به بعد معنوی زندگی مردم&raquo; تعریف کرد.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">حضرت آیت&zwnj;الله خامنه&zwnj;ای خدمت به مردم را جلوه&zwnj;ی کارآمدی نظام اسلامی معرفی و به مسئولان توصیه می&zwnj;کنند که برای خدمت به مردم، با همدیگر مسابقه داشته باشند: &laquo;القای ناکارآمدی نظام، متوجه مسئولین کشور است. در قوای مجریه، قضاییه، مقننه، در نیروهای مسلح، نهادهای انقلابی و همه&zwnj;ی مؤسساتی که کاری از کشور را برعهده دارند، مدیران باید خود را برای مدیریت کارآمد و لایق، آماده و مجهز کرده و برای مردم کار کنند. وقتی از نهضت خدمت&zwnj;رسانی حرف می&zwnj;زنم، به این جهت است. وقتی می&zwnj;گویم برای خدمت به مردم مسابقه بگذارید، به این دلیل است. تأکید من بر مبارزه&zwnj;ی با فساد هم به همین علت است، زیرا اگر مدیری خدای&zwnj;نخواسته فاسد شد، دیگر نمی&zwnj;تواند به مردم خدمت کند و برای آن&zwnj;ها مفید باشد. پس اول باید کارآمدی نظام را نشان داد.&raquo;</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">مفهوم کارآمدی دارای گستره&zwnj;ی عظیمی از مصادیق است. هرآنچه سبب خدمت صحیح به مردم شده و رضایت ایشان را حاصل کند، سبب کارآمدی می&zwnj;شود. اصول و شاخصه&zwnj;های کارآمدی دولت در نگاه امام خمینی (ره) را می&zwnj;توان به انواع اخلاقی، حقوقی، اقتصادی، مدیریتی و سیاسی تقسیم کرد.<span><span dir="ltr"><span><span><font color="#0000ff">[7]</font></span></span></span> رضوانی در پژوهش خود تا بیست شاخص ذیل پنج نوع اصلی مذکور، برای کارآمدی دولت انقلاب از نگاه امام خمینی برمی&zwnj;شمرد. در اینجا به فراخور شرایط فعلی کشور و نیاز به انتخابی صحیح در آستانه&zwnj;ی انتخابات ریاست&zwnj;جمهوری دوازدهم، به&zwnj; مرور پاره&zwnj;ای از این ویژگی&zwnj;ها می&zwnj;پردازیم:</span></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><b>1. خدمت به مردم </b></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">روحیه&zwnj;ی خدمت&zwnj;رسانی به مردم، اصلی&zwnj;ترین شاخصه&zwnj;ی کارآمدی در نگاه امامین انقلاب اسلامی است. همان&zwnj;طور که در کلام امام راحل این مسئله مشاهده می&zwnj;شود و در ابتدای مقاله ذکر شد، در کلام امام خامنه&zwnj;ای به&zwnj;مراتب بیشتر می&zwnj;توان این مسئله را دید، زیرا اگر عصر امام خمینی، عصر تأسیس، تثبیت و چارچوب&zwnj;بندی اولیه&zwnj;ی نظام اسلامی بوده است و به تعبیر حضرت آیت&zwnj;الله خامنه&zwnj;ای، دوره&zwnj;ی گذراندن &laquo;انقلاب اسلامی&raquo; و ورود به مراحل بعدی از میان مراحل پنج&zwnj;گانه ساختن تمدن اسلامی بود، عصر رهبری آیت&zwnj;الله خامنه&zwnj;ای، عصر پیش بردن باقی این بنای عظیم است. لذا توجه به کارآمدی نظام اسلامی، خصوصاً برای رسیدن و ساختن کامل مرحله&zwnj;ی جامعه&zwnj;ای اسلامی، نیاز می&zwnj;شود، زیرا کارآمدی سبب همسویی آحاد اعضای جامعه با اهداف و شعارهای انقلاب اسلامی خواهد شد. به&zwnj;طوری&zwnj;که آحاد جامعه، نظام اسلامی را همسو و در خدمت خود می&zwnj;بینند و خود نیز همسو و خادم این نظام می&zwnj;شوند.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">رهبر انقلاب اسلامی، مسئولان را به مسابقه&zwnj;ی خدمت&zwnj;رسانی به مردم دعوت می&zwnj;نمایند: &laquo;القای ناکارآمدی نظام، متوجه مسئولین کشور است. در قوای مجریه، قضاییه، مقننه، در نیروهای مسلح، نهادهای انقلابی و همه&zwnj;ی مؤسساتی که کاری از کشور را برعهده دارند، مدیران باید خود را برای مدیریت کارآمد و لایق، آماده و مجهز کرده و برای مردم کار کنند. وقتی از نهضت خدمت&zwnj;رسانی حرف می&zwnj;زنم، به این جهت است. وقتی می&zwnj;گویم برای خدمت به مردم مسابقه بگذارید، به این دلیل است.&raquo;<span><span dir="ltr"><span><span><font color="#0000ff">[8]</font></span></span></span></span></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">ایشان فساد را که سبب ادراک عدم مردمی بودن نظام می&zwnj;شود، عامل ناکارآمدی نظام می&zwnj;دانند، زیرا در صورت شکل&zwnj;گیری این ادراک، نظام اسلامی دیگر حامی اجتماعی ندارد. <span><span>ایشان در ادامه&zwnj;ی این سخنان می&zwnj;فرمایند: &laquo;تأکید من بر مبارزه&zwnj;ی با فساد هم به همین علت [افزایش کارآمدی] است، زیرا اگر مدیری خدای&zwnj;نخواسته فاسد شد، دیگر نمی&zwnj;تواند به مردم خدمت کند و برای آن&zwnj;ها مفید باشد. پس اول باید کارآمدی نظام را نشان داد.&raquo;</span><span dir="ltr"><span><span><font color="#0000ff">[9]</font></span></span></span></span></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><b>2. داشتن روحیه&zwnj;ی تلاش برای رفع مسائل</b></div><div dir="rtl">یکی دیگر از پارامترهای اصلی مرتبط با خدمت&zwnj;رسانی در یک دولت انقلابی، روحیه&zwnj;ی جهادی است. جهاد در منابع دینی به&zwnj;معنی تلاش و کار مجدانه است. یکی از انواع جهاد، جهاد نظامی است که به&zwnj;صورت کفایی بر مسلمین واجب می&zwnj;شود، اما همان&zwnj;طور که دفاع مقدس و نیز مبارزات انقلاب اسلامی، سبب ایجاد عرصه&zwnj;ای برای نشان دادن کارایی الگوی انقلاب اسلامی گردید، روحیه&zwnj;ی جهادی نیز با مدیریت دفاع مقدس و نیز حکومت نوپای جمهوری اسلامی، به&zwnj;منصه&zwnj;ی ظهور رسید.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">روحیه&zwnj;ی جهادی نقطه&zwnj;ی مقابل تنبلی، خستگی و بی&zwnj;حوصلگی در مدیریت است. نگاهی مدیریتی که اصلاً افق دیدش این نباشد که باید تمدن نوینی برپا کرد، هیچ&zwnj;گاه به&zwnj;دنبال کارهای نوین، ساختن الگوهای بومی مدیریت برای حل صحیح مسائل، استفاده از ظرفیت&zwnj;های داخلی، استفاده از نیروهای جوان و تازه&zwnj;نفس و... نخواهد بود. حتی به&zwnj;دلیل تنبلی شاید در امور جاری و به&zwnj;اصطلاح روتین نیز سستی داشته باشد؛ مصیبتی که درحال&zwnj;حاضر قوه&zwnj;ی مجریه&zwnj;ی کشورمان را به خود گرفتار کرده است.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><b>3. مدیریت با الگوهای ناکارآمد غیربومی، در نتیجه&zwnj;ی بی&zwnj;اعتقادی به تمدن اسلامی </b></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">شاید یکی از دلایل مدیریت غرب&zwnj;زده را علاوه بر انحراف فکری، بتوان در سستی دانست. این نوع مدیریت، در بهترین حالت و حتی اگر اهل کار کردن هم باشد، به&zwnj;دنبال الگوهای وارداتی و غیرمنطبق بر مسائل کشور است، زیرا به خیال خود و تبلیغ سازندگان الگوی بیگانه، این الگوها قرار است به&zwnj;صورت کپسولی مسائل کشور را حل نماید. الگوهایی که صرفاً در اقلیم&zwnj;های دیگر و با ملاک&zwnj;های ارزشی آنجا به&zwnj;صورت محدود جواب داده است.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">در این&zwnj;باره سریع&zwnj;القلم، یکی از تئوریسین&zwnj;های فکری دولت یازدهم، با نگاهی کاملاً به بیرون و بی&zwnj;اعتقاد به پیشرفت درون&zwnj;زا، چنین می&zwnj;گوید: &laquo;از جهان باید بیاموزیم. سرنوشتمان به این جهان گره &zwnj;خورده است. این تفکر در کشور که به&zwnj;دنبال اندیشه&zwnj;ها و راه&zwnj;حل درونی در داخل هست، غافل از این است که می&zwnj;توان از تجربه&zwnj;ی دیگر کشورها آموخت... [الآن در کشور ما] علاقه به فهم جهان و فهم الگوهای کشورهای دیگر بسیار کاهش&zwnj; یافته است، درحالی&zwnj;که می&zwnj;توانیم از جهان در تمام حوزه&zwnj;های مدیریت اجتماعی موارد زیادی بیاموزیم.&raquo;<span><span dir="ltr"><span><span>[10]</span></span></span> این دیدگاه که غرب و الگوهای آن را مساوی جهان می&zwnj;داند، با ادبیاتی مغالطه&zwnj;گرایانه، اسلام و دستورات آن را جزئی از جهان تلقی نکرده و با تمسخر نگاه درون&zwnj;زا، الگوهای آماده&zwnj;ی غربی را تجویز می&zwnj;کند. در این میان، حتی برخی مدیران معتقد، ولی سست، چه&zwnj;بسا این الگوها را بدون در نظر گرفتن پیوست فرهنگی، به&zwnj;راحتی بپذیرند.</span></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><b>4. صداقت در وعده به مردم</b></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">یکی از شاخص&zwnj;های کارآمدی، صداقت در وعده به مردم است. نداشتن صداقت سبب بی&zwnj;اعتمادی مردم و کم&zwnj;فروغ شدن کارآمدی می&zwnj;شود. امام خمینی (ره) یکی از انواع سیاست را سیاست شیطانی و فاسد معرفی می&zwnj;نمایند و از ویژگی&zwnj;های آن، به دروغ&zwnj;گویی و نداشتن صداقت اشاره می&zwnj;کنند.<span><span dir="ltr"><span><span><font color="#0000ff">[11]</font></span></span></span> ایشان این نگاه رایج سکولار که سیاست&zwnj;ورزی را مساوی دروغ&zwnj;گویی معرفی می&zwnj;کند، نقد می&zwnj;کنند و با خاطره&zwnj;ای، اساس سیاست&zwnj;ورزی انقلابی را برمبنای صداقت توصیف می&zwnj;کنند: &laquo;آمد یک نفر... گفت آقا سیاست عبارت است از دروغ گفتن، خدعه، فریب، نیرنگ، خلاصه پدرسوختگی است... گفتم: ما از اول وارد این سیاست که شما می&zwnj;گویید، نبوده&zwnj;ایم.&raquo;<span dir="ltr"><span><span><font color="#0000ff">[12]</font></span></span></span></span></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">لذا دادن وعده&zwnj;های مشخص به مردم همچون وعده&zwnj;های صدروزه، در صورت عدم تحقق و مشخص شدن تبلیغاتی بودن این&zwnj;گونه وعده&zwnj;ها، به ناکارآمدی دولت در نگاه مردم کمک می&zwnj;کند. البته این مسئله به این معنی نیست که اصولاً دولت نباید وعده به مردم بدهد، بلکه به این معنی است که وعده تا جای ممکن صادقانه باشد و نه صرفاً تبلیغاتی و برای کسب رأی.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><b>5. فساد درهرصورت عامل ناکارآمدی است</b></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">همان&zwnj;طور که پیش&zwnj;تر نیز ذکر شد، فساد اقتصادی که سبب ناامیدی مردم از نظام اسلامی می&zwnj;شود، یکی از عوامل ناکارآمدی نظام اسلامی است. رهبر انقلاب در بیانات متعددی به این مهم اشاره می&zwnj;کنند. توجه به این مسئله زمانی اهمیت می&zwnj;یابد که به صحنه&zwnj;ی مدیریتی حال حاضر کشور نگاه شود. جریانی آلوده به فساد به نام تکنوکرات، از سال&zwnj;ها پیش به&zwnj;جای تلاش برای زدودن مفاسد اقتصادی از دامن خود، تلاش نمود که این مسئله را توجیه نماید. بدین&zwnj;ترتیب در جریان محاکمه&zwnj;ی شهردار اسبق تهران،<span><span dir="ltr"><span><span><font color="#0000ff">[13]</font></span></span></span> این جریان به&zwnj;شکل مضحک تلاش می&zwnj;&zwnj;کرد که فرد مفسد را مدیری توانمند نشان دهد و چون امکان اخذ برائت برای وی نبود، تقابلی بین محاکمه&zwnj;ی وی با توان مدیریتی ساختگی از او در ذهن افکار عمومی ایجاد شود. ماجرا به جایی رسید که حتی هیئت دولت هفتم و نیز حزب ساخته&zwnj;شده توسط دولت سازندگی، یعنی کارگزاران سازندگی، به حمایت از شهردار مفسد در مقابل دستگاه قضایی پرداختند. &laquo;اعلامیه&zwnj;ی کارگزاران سازندگی، کرباسچی را شهردار فداکار، دلسوز و توانای تهران بزرگ می&zwnj;خواند که دیناری از بیت&zwnj;المال در عرصه&zwnj;ی زندگی شخصی او راه نیافته. هیئت دولت خاتمی هم در اولین جلسه&zwnj;ی خود، همه&zwnj;ی مباحثات را به این دستگیری اختصاص داد و کارنامه&zwnj;ی کرباسچی را کارنامه&zwnj;ای درخشان و افتخارآمیز و او را مدیر موفق و ممتاز جمهوری اسلامی دانست.&raquo;<span dir="ltr"><span><span><font color="#0000ff">[14]</font></span></span></span> این رویکرد قبیله&zwnj;گرایانه با فساد، استمرار یافت و در سال 88، یکی از سران فتنه رسماً در تبلیغات انتخاباتی&zwnj;اش از این فرد مفسد و سابقه&zwnj;دار به&zwnj;عنوان معاون اول دولت فرضی خود نام برد.<span dir="ltr"><span><span><font color="#0000ff">[15]</font></span></span></span></span></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">رهبر انقلاب اسلامی با حمایت صریح از دستگاه قضایی، با رویکرد قبیله&zwnj;گرایانه در حمایت از مفسدین مقابله می&zwnj;&zwnj;کنند. ایشان سال&zwnj;ها بعد نیز رسماً این ایده&zwnj;ی غیردینی و غیرانقلابی غرب&zwnj;گرایان و به&zwnj;خصوص تکنوکرات&zwnj;ها را زیر سؤال می&zwnj;برند و فساد را نقطه&zwnj;ی مقابل خدمت&zwnj;رسانی می&zwnj;دانند: &laquo;اگر مدیری خدای&zwnj;نخواسته فاسد شد، دیگر نمی&zwnj;تواند به مردم خدمت کند و برای آن&zwnj;ها مفید باشد. پس اول باید کارآمدی نظام را نشان داد.&raquo;<span><span dir="ltr"><span><span><font color="#0000ff">[16]</font></span></span></span></span></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><b>پی&zwnj;نوشت&zwnj;ها</b></div><div><br clear="all" /><div id="edn1"><div dir="rtl"><span dir="ltr"><span><span><span><font color="#0000ff">[1]</font></span></span></span></span><font size="2">. جوادی ارجمند، رابطه&zwnj;ی کارآمدی دولت و امنیت ملی در جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه&zwnj;ی پژوهش&zwnj;های معاصر انقلاب اسلامی، 1394.</font></div></div><div id="edn2"><div dir="rtl"><span dir="ltr"><span><span><span><font color="#0000ff">[2]</font></span></span></span></span><font size="2">. بهرام اخوان کاظمی، کارآمدی در آموزه&zwnj;های نهج&zwnj;البلاغه، مطالعات اسلامی، ش76، 1385.</font></div></div><div id="edn3"><div dir="rtl"><span dir="ltr"><span><span><span><font color="#0000ff">[3]</font></span></span></span></span><font size="2">. صحیفه&zwnj;ی امام، ج13، ص382.</font></div></div><div id="edn4"><div dir="rtl"><span dir="ltr"><span><span><span><font color="#0000ff">[4]</font></span></span></span></span><font size="2">. محسن رضوانی، اصول و شاخصه&zwnj;های کارآمدی دولت در اندیشه&zwnj;ی سیاسی امام خمینی (ره)، علوم سیاسی، ش19، 1386.</font></div></div><div id="edn5"><div dir="rtl"><span dir="ltr"><span><span><span><font color="#0000ff">[5]</font></span></span></span></span><font size="2">. صحیفه&zwnj;ی امام، ج7، ص259.</font></div></div><div id="edn6"><div dir="rtl"><span dir="ltr"><span><span><span><font color="#0000ff">[6]</font></span></span></span></span><font size="2">. بیانات در دیدار اعضای مجلس خبرگان رهبری، 31 شهریور 1383.</font></div></div><div id="edn7"><div dir="rtl"><span dir="ltr"><span><span><span><font color="#0000ff">[7]</font></span></span></span></span><font size="2">. محسن رضوانی، اصول و شاخصه&zwnj;های کارآمدی دولت در اندیشه&zwnj;ی سیاسی امام خمینی (ره)، علوم سیاسی، ش19، 1386، ص5-14. </font></div></div><div id="edn8"><div dir="rtl"><span dir="ltr"><span><span><span><font color="#0000ff">[8]</font></span></span></span></span><font size="2">. بیانات در اجتماع مردم مشهد در حرم مقدس، 1 فروردین 1382.</font></div></div><div id="edn9"><div dir="rtl"><span dir="ltr"><span><span><span><font color="#0000ff">[9]</font></span></span></span></span><font size="2">. همان.</font></div></div><div id="edn10"><div dir="rtl">. محمود سریع&zwnj;القلم، کار محفلی ما قوی است، اما کار تشکیلاتی و حزبی بلد نیستیم، خبرگزاری مهر، شنبه، 7 بهمن 1391.</div></div><div id="edn10"><div dir="rtl"><b><span dir="ltr"><span><span><b><span>[10]</span></b></span></span></span></b></div></div><div id="edn11"><div dir="rtl"><span dir="ltr"><span><span><span><font color="#0000ff">[11]</font></span></span></span></span><font size="2">. محمدحسن جمشیدی، اندیشه&zwnj;ی سیاسی امام خمینی، مؤسسه&zwnj;ی تنظیم و نشر آثار امام، ص204-212.</font></div></div><div id="edn11"><div dir="rtl">&nbsp;</div></div><div id="edn12"><div dir="rtl"><span dir="ltr"><span><span><span><font color="#0000ff">[12]</font></span></span></span></span><font size="2">. صحیفه&zwnj;ی امام، همان، ج1، ص269.</font></div></div><div id="edn13"><div dir="rtl"><span dir="ltr"><span><span><span><font color="#0000ff">[13]</font></span></span></span></span><font size="2">. غلامحسین کرباسچی. </font></div></div><div id="edn14"><div dir="rtl"><span dir="ltr"><span><span><span><font color="#0000ff">[14]</font></span></span></span></span><font size="2">. روزنامه&zwnj;ی همشهری، 16 فروردین 1377.</font></div></div><div id="edn15"><div dir="rtl"><span dir="ltr"><span><span><span><font color="#0000ff">[15]</font></span></span></span></span><font size="2">. اشاره به تبلیغات انتخاباتی مهدی کروبی شده است که حتی در بنرهای بزرگ تبلیغاتی، از این مفسد سابقه&zwnj;دار در کنار خود استفاده می&zwnj;کرد و وی را معاون اول خود معرفی می&zwnj;کرد.</font></div></div><div id="edn16"><div dir="rtl"><span dir="ltr"><span><span><span><font color="#0000ff">[16]</font></span></span></span></span><font size="2">. بیانات در اجتماع مردم مشهد در حرم مقدس، 1 فروردین 1382.</font></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">&nbsp;<b style="text-align: justify; widows: 2; text-transform: none; background-color: rgb(255,255,255); font-style: normal; text-indent: 0px; font-family: Tahoma; white-space: normal; orphans: 2; letter-spacing: normal; color: rgb(0,0,0); font-size: 12px; word-spacing: 0px; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial"><div dir="rtl" style="text-align: justify; widows: 2; text-transform: none; background-color: rgb(255,255,255); font-style: normal; text-indent: 0px; font-family: Tahoma; white-space: normal; orphans: 2; letter-spacing: normal; color: rgb(0,0,0); font-size: 12px; font-weight: normal; word-spacing: 0px; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial"><b><br class="Apple-interchange-newline" />*سید امیرعلی ناقدی؛ کارشناس ارشد ارتباطات و رسانه/انتهای متن|</b></div></b></div></div></div>