7044 جمال‌الدین حسین‌زاده/ جرایم علیه امنیت از منظر حقوق تطبیقی؛ حقوق مخالفان در آن سوی آب‌ها (2) یکی از بحث‌های مهم در مورد نظام حقوقی کشورها، حقوق مخالفان و نوع برخورد با آن‌هاست. مخالفان برای القای دموکراتیک نبودن نظام، جرایم امنیتی را جرم سیاسی تلقی می‌کنند و از این طریق، به تبلیغات سوء می‌پردازند. سؤال اینجاست برخورد با مخالفان در نظام‌های دموکراتیک دنیا چگونه است؟ <div dir="rtl"><b>گروه سیاسی برهان/ </b><b>جمال&zwnj;الدین حسین&zwnj;زاده</b><b>؛ </b>در <u>قسمت اول</u> این مقاله، نویسنده سعی کرده&zwnj; است تعریفی کوتاه ولی دقیق از جرایم علیه امنیت ارائه دهد و در ادامه تفاوت&zwnj;&zwnj;های جرایم علیه امنیت و جرایم سیاسی را بررسی کند. در ادامه، به هدف اصلی این مقاله، یعنی مقایسه&zwnj;ی تطبیقی به قوانین سایر کشورها در حوزه&zwnj;ی این جرایم، خواهیم پرداخت.</div><div dir="rtl"><b>&nbsp;</b></div><div dir="rtl"><b>3. جرایم علیه امنیت در سایر کشورها</b></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">جرایم علیه امنیت در زمره&zwnj;ی مهم&zwnj;ترین جرایم در هر کشوری قرار می&zwnj;گیرد؛ به نحوی که بسیاری از کشورها فصلی از قوانین خود را به این جرایم اختصاص داده&zwnj;اند. فصل اول قانون تعزیرات مصوب 1375 با عنوان جرایم ضد امنیت داخلی و خارجی کشور به این مسئله اختصاص یافته است. (اگرچه فصول بعدی این قانون نیز به بررسی مصادیق دیگری از جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی پرداخته است.)</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">در حقوق انگلستان و کشورهای دیگر ملهم از نظام حقوقی کامن لا از جرایم امنیتی یا به عبارت دیگر جرایم علیه امنیت به <span dir="ltr">offences against the security of the state</span> تعبیر می&zwnj;شود. در قوانین عقوبات بسیاری از کشورهای عربی نیز فصلی به این جرایم اختصاص داده شده است که معمولاً با عناوینی چون: الجرائم الواقعه علی امن الدوله الخارجی یا الجرائم الواقعه علی امن الدوله الداخلی شناخته می&zwnj;شود.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><b><div class="inbodySotitr"><div class="sotText"><div dir="rtl" align="center"><span style="color: #ff6600"><b>برخی از حقوق&zwnj;دانان آمریکایی به این نکته تأکید کرده&zwnj;اند که همکاری خشونت&zwnj;آمیز برای الغای یک قانون به منزله&zwnj;ی به راه انداختن جنگ است و بر اساس آن مرتکب به مجازات خیانت محکوم خواهد شد.</b></span></div></div></div></b></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">حاکمیت ملی همواره مهم&zwnj;ترین ارزش برای ملت&zwnj;ها محسوب می&zwnj;شده است. با توجه به خطرات فراوانی که جرایم علیه امنیت برای حاکمیت و استقلال سیاسی ملت&zwnj;ها ایجاد می&zwnj;کند، از قدیم مقررات سختی راجع به مجرمین امنیتی وجود داشته است. نخستین جرایم قابل مجازات در جوامع بشری نیز همین جرایم امنیتی بوده است. در این زمینه اُپِنهایمِر معتقد است اولین جرایمی که در جوامع بشری قابل مجازات دانسته شد، به ترتیب، عبارت است از خیانت، جادوگری، توهین به مقدسات و سایر جرایم علیه مذهب و...<a class=" FCK__AnchorC FCK__AnchorC" title="" href="#_ftn1" name="_ftnref1"><span><span dir="ltr"><span><span>[1]</span></span></span></span></a></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">در طول تاریخ، همواره سخت&zwnj;ترین و شدیدترین برخوردها با مرتکبین جرایم امنیتی بوده است. این برخوردها به حدی شدید بوده است که حتی فرزندان و خویشان مجرم نیز نمی&zwnj;توانستند از چنگال مجازات&zwnj;های سنگین بگریزند.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><b>روم</b></div><div dir="rtl"><b>&nbsp;</b></div><div dir="rtl">در حکومت روم باستان، بین دشمنان خارجی و دشمنان داخلی قائل به تفکیک می&zwnj;شدند. بر این اساس، دشمن خارجی (<span dir="ltr">hostis</span>) به دشمنی گفته می&zwnj;شد که امکان جنگیدن با وی وجود داشته باشد. در مقابل، دشمن داخلی (<span dir="ltr">perduellis</span>) به دشمنی مخفی و پنهانی گفته می&zwnj;شد که همین ویژگی مخفی بودن جنگیدن با وی را دشوار و در مواردی ناممکن می&zwnj;ساخت.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">دشمن داخلی کسی بود که از درون علیه حکومت و مردم دست به توطئه می&zwnj;زد. این تعریف اولیه از خیانت در سال&zwnj;های 100 الی 300 قبل از میلاد جای خود را به جرم دیگری داد (<span dir="ltr">crumen maiestatis populi Romoni</span>) که به معنای جرم علیه اکثریت مردم روم بود.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">این جرم هر گونه رفتاری که به طور مستقیم یا غیرمستقیم با حکومت در ارتباط بود و به اعتبار آن لطمه می&zwnj;زد را در بر می&zwnj;گرفت. بر این اساس، حتی یک نماینده&zwnj;ی دولت، که در سرزمین&zwnj;های اشغالی با مردم بدرفتاری می&zwnj;کرد، مرتکب این جرم محسوب می&zwnj;گشت؛ چرا که در عمل باعث بدنامی امپراتور شده بود.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">علاوه بر این، اعمالی نظیر دست به اسلحه بردن علیه حکومت، برقراری ارتباط با دشمن علیه حکومت، ارائه&zwnj;ی کمک به دشمن، جمع&zwnj;آوری نیرو بدون مجوز، کمک به فرار زندانی و... انجام می&zwnj;شد. مجازات چنین جرمی اعدام و مصادره&zwnj;ی اموال بود. به علاوه، همسر و فرزندان چنین شخصی محکوم به زندگی در بدبختی، فلاکتی و بی&zwnj;آبرویی می&zwnj;شدند.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">همچنین اعمالی که توهین به امپراتور محسوب می&zwnj;گشت، مانند تخریب مجسمه&zwnj;ی وی یا تغییر و تحریف در تصویر وی، در زمره&zwnj;ی جرایم خیانت&zwnj;آمیز محسوب می&zwnj;گشت. به طور کلی، بین اعتبار و آبروی امپراتور و اقتدار حکومت رابطه&zwnj;ی مستقیم برقرار بود.<a class=" FCK__AnchorC FCK__AnchorC" title="" href="#_ftn2" name="_ftnref2"><span><span dir="ltr"><span><span>[2]</span></span></span></span></a></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><b>آمریکا</b></div><div dir="rtl"><b>&nbsp;</b></div><div dir="rtl">خیانت تنها جرمی است که در قانون اساسی آمریکا به آن اشاره شده است. امروزه اعمالی مانند قتل، جنگ&zwnj;افروزی علیه آمریکا، کمک به دشمن این کشور و... به&zwnj;عنوان خیانت شناخته می&zwnj;شود.<a class=" FCK__AnchorC FCK__AnchorC" title="" href="#_ftn3" name="_ftnref3"><span><span dir="ltr"><span><span>[3]</span></span></span></span></a></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">به موجب قوانین فدرال، مجازات خائن می&zwnj;تواند بنا به حکم دادگاه از اعدام تا حبس با اعمال شاقه و جزای نقدی را در بر بگیرد. در قوانین ایالتی آمریکا نیز مقررات مشابهی در این زمینه وجود دارد. همچنین برخی از حقوق&zwnj;دانان آمریکایی به این نکته تأکید کرده&zwnj;اند که همکاری خشونت&zwnj;آمیز برای الغای یک قانون به منزله&zwnj;ی به راه انداختن جنگ است و بر اساس آن مرتکب به مجازات خیانت محکوم خواهد شد.<a class=" FCK__AnchorC FCK__AnchorC" title="" href="#_ftn4" name="_ftnref4"><span><span dir="ltr"><span><span>[4]</span></span></span></span></a></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><b>آلمان</b></div><div dir="rtl"><b>&nbsp;</b></div><div dir="rtl">قانون جزای آلمان (<span dir="ltr">The Penal Code of Germany</span>) به بررسی برخی از مصادیق جرایم امنیتی پرداخته است. بر این اساس، طبق ماده&zwnj;ی 80، هر کس به&zwnj;گونه&zwnj;ای رفتار نماید که خطر جنگ را برای مردم آلمان ایجاد نماید، به حبس بیش از ده سال تا حبس ابد محکوم خواهد شد.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">در ماده&zwnj;ی 81 همین قانون، برای خیانت بزرگ علیه حکومت مجازات حبس ابد پیش&zwnj;بینی شده است. مصادیق خیانت بزرگ عبارت است از: اقدام به خشونت یا تهدید به آن به منظور بر هم زدن ثبات کشور یا تغییر نظام حکومتی که در قانون اساسی آمده است.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">همچنین ماده&zwnj;ی 84 به بعد این قانون جرایمی مانند تداوم فعالیت احزاب غیرقانونی و انجام تبلیغات برای آن&zwnj;ها، استفاده از نمادها و علامت&zwnj;های احزاب و گروه&zwnj;های غیرقانونی و معاند، تخریب اموال عمومی، توهین به رئیس&zwnj;جمهور، پرچم تأسیسات و نهادهای حکومتی و نظایر آن&zwnj;ها و... پیش&zwnj;بینی شده است.<a class=" FCK__AnchorC FCK__AnchorC" title="" href="#_ftn5" name="_ftnref5"><span><span dir="ltr"><span><span>[5]</span></span></span></span></a></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><b>نیوزیلند</b></div><div dir="rtl"><b>&nbsp;</b></div><div dir="rtl">قانون جرایم نیوزیلند (<span dir="ltr">Crimes Act, 1961</span>) جرایم امنیتی را با ذکر مصادیق آن ذکر کرده است. در این قانون، مجازات انواع جنایت تا سرحد اعدام پیش&zwnj;بینی شده است. در بخش 86 این قانون، تجمع غیرقانونی قابل مجازات دانسته شده است.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">تجمع غیرقانونی عبارت است از تجمعی با حداقل سه نفر، که قصد آن&zwnj;ها اجرای یک هدف مشترک است و برای کسانی که نزدیک آن&zwnj;ها هستند این برداشت حاصل می&zwnj;شود که این اشخاص با تجمع خود دیگران را بدون دلیل به ارتکاب خشونت در آن حوالی تحریک می&zwnj;کنند یا از خشونت در آن مکان یا در جای دیگر استفاده خواهند نمود.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">در ماده&zwnj;ی 87، شورش پیش&zwnj;بینی شده است که نوعی تجمع غیرقانونی است که به نقض صلح و آرامش مردم منجر می&zwnj;شود. در بخش 73 نیز خیانت را تعریف کرده و آن را در مورد کسانی صادق می&zwnj;داند که نسبت به دولت نیوزیلند وظیفه&zwnj;ی وفاداری بر عهده دارد و با اعمال زیر، امنیت داخلی یا خارجی نیوزیلند را به خطر می&zwnj;اندازند:</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><strong><span>1</span></strong><span>-<span> </span></span>راه انداختن جنگ علیه نیوزیلند</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><strong><span>2</span></strong><span>-<span>&nbsp;</span></span>کمک به دشمن</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><strong><span>3</span></strong><span>-<span> </span></span>تحریک دیگری به اشغال کشور</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><strong><span>4</span></strong><span>-<span>&nbsp;</span></span>استفاده از ابزار زور و تهدید جهت سرنگون کردن حکومت</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><strong><span>5</span></strong><span>-<span>&nbsp;</span></span>تبانی با دیگران جهت سرنگونی حکومت</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><strong><span>6</span></strong><span>-<span>&nbsp;&nbsp; </span></span>...</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">مجازات انواع خیانت حداکثر چهارده سال حبس و در مواردی، اعدام پیش&zwnj;بینی شده است.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><b><div class="inbodySotitr"><div class="sotText"><div dir="rtl" align="center"><span style="color: #ff6600"><b>قصد کشتن شاه، ملکه یا ولیعهد؛ به راه انداختن جنگ علیه مقام سلطنت؛ پناه بردن و مساعدت کردن به دشمنان مقام سلطنت از جمله مصادیق خیانت به کشور انگلستان است که برای آن مجازات اعدام پیش&zwnj;بینی شده است.</b></span></div></div></div></b></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><b>انگلستان</b></div><div dir="rtl"><b>&nbsp;</b></div><div dir="rtl">خیانت به کشور انگلستان یکی از جرایم قدیمی در این کشور است که برای آن مجازات پیش&zwnj;بینی شده است. در طول تاریخ، مجازات مرگ برای این جرم به وحشیانه&zwnj;ترین شکل ممکن اجرا می&zwnj;شد. تنها تخفیفی که در قرن هجدهم برای این&zwnj;گونه از مجرمین در نظر گرفتند، این بود که از آن پس مجازات مرگ به وسیله&zwnj;ی دار زدن اجرا شود. اعدام خائنین در انگلستان بدین شکل اجرا می&zwnj;شد که پس از دار زدن و قطعه&zwnj;قطعه کردن بدن آنان، هر قسمت را به یکی از نواحی انگلستان می&zwnj;فرستادند.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">هرکس که وظیفه&zwnj;ی وفاداری نسبت به کشور را بر عهده داشته باشد، می&zwnj;تواند مرتکب این جرم شود. قصد کشتن شاه، ملکه یا ولیعهد؛ به راه انداختن جنگ علیه مقام سلطنت؛ پناه بردن و مساعدت کردن به دشمنان مقام سلطنت از جمله مصادیق خیانت به کشور انگلستان است که در قانون خیانت مصوب 1351 میلادی ذکر شده و همچنان معتبر است.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">برای این اعمال در قانون مذکور، مجازات اعدام پیش&zwnj;بینی شده است. بنابراین اتباع انگلستان به دلیل داشتن تابعیت انگلستان در هر نقطه&zwnj;ای از جهان مرتکب این جرم شوند، قابل مجازات خواهند بود؛ ولی خارجی&zwnj;ها تنها زمانی که در خاک این کشور به سر می&zwnj;برند یا به هر دلیل دیگری وظیفه&zwnj;ی وفاداری بر دوش آنان قرار می&zwnj;گیرد، ممکن است مرتکب این جرم شوند.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">همچنین، مطابق با قانون نظم عمومی مصوب 1986،<span><span dir="ltr"><span><span>[6]</span></span></span></span> جرایمی نظیر شورش، اخلال در نظم به شکل خشونت&zwnj;آمیز، نزاع دسته&zwnj;جمعی و... می&zwnj;تواند به&zwnj;عنوان جرایم علیه امنیت یا نظم عمومی مطرح شود.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><b>کانادا</b></div><div dir="rtl"><b>&nbsp;</b></div><div dir="rtl">در قانون جزای کانادا، خیانت به کشور به دو نوع خیانت و خیانت بزرگ تقسیم&zwnj;بندی شده است. مصادیق خیانت عبارت است از توسل به زور به منظور براندازی حکومت کانادا یا هر یک از ایالت&zwnj;های آن، ارائه&zwnj;ی اطلاعات نظامی به کشورهای دیگر و... مواردی از قبیل کشتن ملکه یا شروع به کشتن وی یا ایراد صدمه&zwnj;ی جسمانی به قصد کشتن او و نیز مجروح یا محبوس کردن وی، به راه انداختن جنگ علیه کانادا، کمک به دشمنِ در حال جنگ و... خیانت بزرگ محسوب می&zwnj;گردد.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">اتباع کانادایی یا کسانی که به دلیل اقامت در این کشور وظیفه&zwnj;ی وفاداری نسبت به دولت کانادا را بر عهده دارند، مشمول این قانون خواهند بود. مجازات خیانت بزرگ حبس ابد و مجازات خیانت حداکثر تا حبس ابد خواهد بود.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><b>نتیجه&zwnj;گیری</b></div><div dir="rtl">با توجه به آنچه گفته شد، این مطلب به&zwnj;وضوح قابل مشاهده است که در نظام&zwnj;های حقوقی غرب، مجرمین امنیتی با شدیدترین برخوردها و سخت&zwnj;ترین مجازات&zwnj;ها روبه&zwnj;رو می&zwnj;شوند. در واقع، یکی از خط قرمزهای تمامی نظام&zwnj;های حقوقی غرب، جرایم علیه امنیت است که هیچ&zwnj;گونه اغماض و تخفیفی در آن راه ندارد.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">این در حالی است که نظام حقوق بشر اسلامی، بر اساس اصل اصلاح مجرم، تمامی رأفت، بردباری و تلاش خود را به خرج می&zwnj;دهد تا حتی&zwnj;الامکان عضو فاسد بازسازی و اصلاح شود و دوباره به دامان اجتماع بازگردد. پیش&zwnj;بینی عفو و امکان توبه&zwnj;ی مجرم از ویژگی&zwnj;های خاص و منحصر به فرد نظام اسلامی در راستای تحقق اهداف اصلاحی است.(*)</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><strong>منابع:&nbsp;</strong></div><div><br clear="all" /><div id="ftn1"><div><span><span><span>[1]</span></span></span><font size="2">H. Oppenheimer, The Rationale of Punishment, London, 1913, P. 71.</font></div></div><div id="ftn2"><div><span><span><span>[2]</span></span></span><font size="2">T. R. Sarbin et al, (ed) citiᶔen Eespionage, Westport, Praeger Publisher, 1994.</font></div></div><div id="ftn3"><div><span><span><span><span>[3]</span></span></span></span>Article III, Section 3 of The U.S. Constitution: Treason against the United States shall consist only in levying war against them, or in adhering to their enemies, giving them aid and comfort.</div></div><div id="ftn4"><div><span><span><span>[4]</span></span></span><font size="2">E. McClain, Treatise on the Criminal Law, New York: Ams Press, 1974, PP. 533- 577.</font></div></div><div id="ftn5"><div><span><span><span><span>[5]</span></span></span></span>The Penal Code of Germany, The American Series of foreign Penal Codes, London: Sweet &amp; Maxwell, 1987, PP. 107- 123.</div></div><div id="ftn6"><div><span><span><span>[6]</span></span></span><font size="2">The Public Order Act, 1986.</font></div></div></div><p>&nbsp;</p><p>&nbsp;</p><div dir="rtl">* جمال&zwnj;الدین حسین&zwnj;زاده؛ دانشجوی دکترای حقوق کیفری/ انتهای متن/</div><p>&nbsp;</p>