9761 وظیفه‌ی دانشگاه در ارزیابی عملکرد اقتصاد مقاومتی دولت اقتصاد مقاومتی در واکنش به مقاومت در فهم اقتصاد اگر ایده‌ی اقتصاد مقاومتی مطرح نمی‌شد و فرض بر اینکه به‌جای آن ایده‌ی اقتصاد جهانی مطرح می‌شد، ایمان دارم که همین پژوهش‌ها، کنفرانس‌های ملی، پروژه‌ها، بنرهای کوچک و بزرگ نصب‌شده در ادارات دولتی با همان متن‌های تکراری و مشابه و فقط با تغییر عنوان به «اقتصاد جهانی» در اکثر موارد ارائه می‌شد و مدیران دولتی درباب عملکردهای خود در راستای اقتصاد جهانی، بسیار پرحرفی می‌‌کردند.<BR> <div dir="rtl">&nbsp;<b>گروه اقتصادی برهان/ دکتر سید پرویز جلیلی کامجو،</b> اغراق، گزاف&zwnj;گویی، ریاکاری و برخورد شعاری، دشمنی به&zwnj;مراتب سخت&zwnj;تری از انتقاد (حتی انتقاد مغرضانه) است. گفتن واقعیت&zwnj;ها هرچند ناگوار و خطرناک است، اما راهگشا خواهد بود و گوینده&zwnj;ی واقعیت فردی احتمالاً مطرود. اما چاره&zwnj;ای نیست.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">در اینکه اجرای دقیق اصول اقتصاد مقاومتی می&zwnj;تواند اقتصاد مریض و بی&zwnj;رمق ایران را از شرایط سخت تاریخی که اکنون گریبان&zwnj;گیر اوست، خارج نماید و اینکه ابلاغ این اصول در این موقعیت تاریخی-فرهنگی و اقتصادی یک نوآوری مدبرانه بوده است، شکی نیست. به&zwnj;طوری&zwnj;که این مسئله نزد پژوهشگران دانشگاهی نیز به&zwnj;صورت عمومی مورد پذیرش و تأیید قرار گرفته است. اما در حال حاضر در زمینه&zwnj;ی اقتصاد مقاومتی، سؤالات متعددی مطرح است. آیا واقعاً اصول اقتصاد مقاومتی اجرا می&zwnj;شود؟ آیا دولتمردان ماهیت این اصول را درک نموده&zwnj;اند؟ آیا اگر اصول اقتصاد مقاومتی اعلام نمی&zwnj;شد، بسیاری از این فعالیت&zwnj;هایی که امروز برچسب اقتصاد مقاومتی می&zwnj;خورند، اجرا نمی&zwnj;شدند؟ آیا در اجرای اصول اقتصاد مقاومتی دچار شعارزدگی و ریاکاری شده&zwnj;ایم؟ آیا اصول اقتصاد مقاومتی دستاویز عده&zwnj;ای در راستای نیل به اهداف سابق خود شده است؟ آیا دانشگاه به&zwnj;عنوان پشتوانه&zwnj;ی علمی اصول اقتصاد مقاومتی، نگاه نقادانه&zwnj;ی صادقانه&zwnj;ای با عملکرد اقتصاد مقاومتی دولت داشته است؟ پاسخ خوش&zwnj;بینانه در مورد این سؤالات، مورد تشکیک اغلب روشنفکران جامعه&zwnj;ی علمی قرار گرفته است. البته بحث روشنفکرنماها از حیطه&zwnj;ی این مقاله خارج است. امروز شکاف عمیقی بین علم با دانشگاه و دانشگاه با جامعه ایجاد شده است. شاید بتوان از واژه&zwnj;ی &laquo;دانشگاه کلنگی&raquo; برای اوضاع علمی کشور استفاده نمود. این نقص تحمیلی سیستم دولتی به دانشگاه، دامن اقتصاد مقاومتی را نیز گرفته است و با گذشت تقریباً سه سال از اعلام اصول اقتصاد مقاومتی، دانشگاه نیز مانند بقیه&zwnj;ی جامعه، برخورد شعاری و متملقانه با آن داشته است.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><b>جایگاه علمی و هدف ویژه&zwnj;ی اصول اقتصاد مقاومتی</b></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">تئوری&zwnj;های معتبری در علم اقتصاد در ارتباط با اصول اقتصاد مقاومتی وجود دارد که نشان می&zwnj;دهد این اصول موعظه نیست و از پشتوانه&zwnj;ی علمی برخوردار است؛ به&zwnj;طوری&zwnj;که هیچ تقابلی بین علم اقتصاد متعارف و اصول ذکرشده مشاهده نمی&zwnj;&zwnj;شود و این مهم&zwnj;ترین نقطه&zwnj;ی قوت اصول اقتصاد مقاومتی است. اما باید مسائل تاریخی و اجتماعی منجر به اعلام اصول اقتصاد مقاومتی را نیز مدنظر قرار داد. اصول اقتصاد مقاومتی برحسب شرایط تاریخی و اجتماعی اقتصاد ایران، هدف ویژه&zwnj;ای دارد و بخش خاصی از اقتصاد را پوشش می&zwnj;دهد؛ به&zwnj;طوری&zwnj;که صریحاً به مسائلی مانند جمعیت، خانواده و ازدواج، سرمایه&zwnj;ی اجتماعی و فرهنگ، شکاف طبقاتی و فقر، مسائل مربوط به بانک، بیمه و بانک مرکزی، امور گمرکی، قاچاق، سیاست&zwnj;های ارزی، مسائل زیست&zwnj;محیطی به&zwnj;ویژه آب، مشکلات نهادی در قوه&zwnj;ی قضائیه و مقننه، مسائل خام&zwnj;فروشی در بخش معادن به غیر از نفت و گاز، مسائل مرتبط با بخش مسکن و کشاورزی و مسائل مرتبط با توزیع قدرت و بسیاری از مسائل مرتبط با اقتصاد نپرداخته است، زیرا هدف اصول اقتصاد مقاومتی ارائه&zwnj;ی یک نظریه&zwnj;ی عمومی نیست، بلکه ارائه&zwnj;ی نسخه&zwnj;ای کاربردی در کوتاه&zwnj;مدت و بلندمدت برای بخش خاصی از اقتصاد ایران است و بسیار مهم&zwnj;تر از آن، دارای کاربردی دستوری برای بروکراسی عریض&zwnj;وطویل دولتی (قوه&zwnj;ی مجریه، قضائیه و مقننه) است، زیرا عدم کارایی و وجود فساد مانع از رشد سطح علمی سیستم اداری ایران شده است؛ به&zwnj;طوری&zwnj;که نظریه&zwnj;پرداز اصول اقتصاد مقاومتی نیز به زیرکی درک نموده است که علم اقتصاد را باید به&zwnj;شکل هنجاری به این سیستم اداری ناکارآمد فهماند. اما متأسفانه این سیستم دولتی ضعیف، همانند گذشته، با این دستور نیز چاپلوسانه برخورد کرده و ارزش علمی این اصول را درک نکرده و فقط به حرکت&zwnj;های نمادین و شعاری بسنده نموده است.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><b>وظیفه&zwnj;ی دانشگاه در ارزیابی عملکرد اقتصاد مقاومتی دولت</b></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">متأسفانه فضای حاکم بر دانش بسیار تحت&zwnj;تأثیر بخش قدرت ناشایسته&zwnj;سالار قرار گرفته است. گفتمان علمی در دانشگاه به&zwnj;شدت تحت&zwnj;تأثیر سیاست&zwnj;زدگی است و این امر مانع شکل&zwnj;گیری تفکر نقادانه&zwnj;ی علمی و غیراحساسی شده است. سیاست&zwnj;زدگی دانشگاه را به محلی منفعل برای اجبار مدیریت از بالا تبدیل کرده است و تفکر چندبعدی برخاسته از عقلانیت علمی را محدود در مسیری خاص، که طبقه&zwnj;ی قدرتمند و ثروتمند برای ادامه&zwnj;ی حیات به آن نیاز دارد، کرده است. به&zwnj;طوری&zwnj;که سوءمدیریت&zwnj;ها به&zwnj;عنوان عملکرد کارا و اثربخش توسط بخشی از بدنه&zwnj;ی دانشگاهی خودباخته، به خورد جامعه داده می&zwnj;شود و این چرخه&zwnj;ی نامیمون حتی مورد تأیید روشنفکرنماها نیز قرار می&zwnj;گیرد. دستگاه دانش که باید براساس روند تاریخی یک ملت، نهادهای خوب موجود، عرف، فرهنگ و نیازهای جاری با منشی نقادانه اقدام به ارائه&zwnj;ی نظریه&zwnj;های علمی کاربردی اشتغال داشته باشد، از مسیر خود خارج شده است؛ به&zwnj;طوری&zwnj;که نهاد دانشگاه تبدیل به ابزاری برای دیوان&zwnj;سالاران دولتی شده است. مدیر یا وزیری که در سازمان و وزارتخانه&zwnj;ی تحت مدیریت خود در چند دهه&zwnj;ی گذشته، به&zwnj;جز پسرفت نتیجه&zwnj;ای نداشته است، با برگزاری یک کنفرانس ملی و دعوت از اساتید دانشگاهی، ناشایستگی سیستم خود را در قالب اصول اقتصاد مقاومتی به رخ سایر وزارتخانه&zwnj;ها می&zwnj;کشد و ده&zwnj;ها کتاب، مقاله و پژوهش که ارزش علمی چشمگیری ندارند، در راستای این هدف، به خدمت اربابان قدرت ارائه می&zwnj;شود.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">این نکته جای تأسف بسیار دارد که چگونه پس از گذشت چهار دهه از انقلاب، هنوز دانشگاه به&zwnj;خصوص در بخش اقتصاد، نتوانسته است نظریه&zwnj;های اقتصادی جدید، حتی در راستای اقتصاد متعارف ارائه دهد، چه برسد به نظریه&zwnj;های اقتصادی مختص موقعیت نهادی اقتصاد ایران، مانند اصول اقتصاد مقاومتی. سیستم قدرت و ثروت به&zwnj;جای ایجاد فضا برای حرکت علمی در دانشگاه، اقدام به دخل&zwnj;وتصرف در دانشگاه به نفع خود کرده است و هر قوه&zwnj;ی مجریه&zwnj;ای به فراخور فرصت، سوءاستفاده&zwnj;های لازم را از دانشگاه کرده است. وظیفه&zwnj;ی دانشگاه پرسشگری، اجتماعی&zwnj;سازی علم و در مرحله&zwnj;ی پایین&zwnj;تر، تجاری&zwnj;سازی علم است، اما اعطای اعتبار کاذب علمی به قدرت و ثروت رانتیر و فساد در هیچ&zwnj;کجای دنیا از وظایف دانشگاه نیست.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">اگر ایده&zwnj;ی اقتصاد مقاومتی مطرح نمی&zwnj;شد و فرض بر اینکه به&zwnj;جای آن ایده اقتصاد جهانی مطرح می&zwnj;شد، ایمان دارم که همین مقالات، پژوهش&zwnj;ها، کتاب&zwnj;ها، کنفرانس&zwnj;های ملی و بین&zwnj;المللی، پروژه&zwnj;ها، سخنرانی&zwnj;ها، بنرهای کوچک و بزرگ نصب&zwnj;شده در ادارات دولتی با همان متن&zwnj;های تکراری و مشابه و فقط با تغییر عنوان به &laquo;اقتصاد جهانی&raquo; در اکثر موارد ارائه می&zwnj;شد و مدیران دولتی درباب عملکردهای خود در راستای اقتصاد جهانی، بسیار پرحرفی می&zwnj;کردند. دانشگاه در عصر حاضر در ایران به محلی برای سفارش ادبیات موضوع و مدرک تحصیلی توسط سیستم دولتی و تا حدودی بخش خصوصی رانتیر مانند اتاق&zwnj;های بازرگانی، سفته&zwnj;بازان، تجار، بازاریان پرنفوذ و برخی ریاکاران تبدیل شده است.</div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><b>چرا دانشگاه نتوانست پشتیبان اقتصاد مقاومتی باشد؟</b></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">برخورد سلیقه&zwnj;ای با محیط علمی، آن را منفعل و زبون می&zwnj;دارد و امکان تفکر چندبعدی را از دانشگاه سلب می&zwnj;&zwnj;کند. تأسیس گسترده&zwnj;ی دانشگاه&zwnj;های مختلف و به&zwnj;خصوص در سطوح تحصیلات تکمیلی که حتی در بیشتر موارد بار علمی آن&zwnj;ها از یک دبیرستان هم کمتر است، در کنار چاپ ده&zwnj;ها هزار مقاله&zwnj;ی <span dir="ltr">ISI</span> پولی و جعلی، مقالات داخلی تکراری و کتاب&zwnj;های مشابه، نمی&zwnj;تواند گامی در مسیر تولید دانش و بالأخص اقتصاد مقاومتی باشد. اینکه کارمندان دولت، زنان خانه&zwnj;دار، دختران و پسران مجرد در دانشگاه&zwnj;های پولی در نازل&zwnj;ترین سطح، مدارج علمی را طی نمایند، آیا می&zwnj;تواند منجر به ارائه&zwnj;ی نظریه&zwnj;های علمی معتبر در حمایت از جهان&zwnj;بینی و فلسفه&zwnj;ی سیاسی جمهوری اسلامی ایران شود؟ آیا این سیستم علمی با این اوصاف، قادر به ارائه&zwnj;ی نظریه&zwnj;های علمی مبتنی بر نهادهای خاص یک ملت هست؟ به&zwnj;طور خاص اگر قرار است ظرفیت علمی توسعه یابد، شاید بهتر بود در طول چهار دهه&zwnj;ی گذشته، ظرفیت دکترای دانشکده&zwnj;ی اقتصاد دانشگاه تهران توسعه می&zwnj;یافت، نه ظرفیت پذیرش دانشجوی دکترا در فلان دانشگاه و پردیس بی&zwnj;کیفیت.</div><div dir="rtl"><b>&nbsp;</b></div><div dir="rtl"><b>وظیفه&zwnj;ی متقابل دولت و دانشگاه</b></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl">تفکرات اقتصاد ملی مکتب تاریخی و بنیان&zwnj;گذار آن فردریش لیست را می&zwnj;توان در طول سه قرن اخیر، هم در اقتصاد آلمان و هم در سیاست&zwnj;های دولت آلمان، به&zwnj;طور چشمگیری مشاهده نمود. شکل&zwnj;گیری اقتصاد ملی در آلمان، نتیجه&zwnj;ی هم&zwnj;فکری سیستم دانشگاهی و سیستم دولتی در آلمان بوده است که با وجود فرازونشیب&zwnj;های فراوان، این کشور کماکان در قله&zwnj;ی قدرت اقتصادی دنیا قرار دارد.<span> اما از سیستم دولتی در ایران به&zwnj;دلیل بروکراسی عریض&zwnj;وطویل، فساد اداری و عدم شایسته&zwnj;سالاری در جذب کارمندان دولتی (قوه&zwnj;ی مجریه، قضائیه و مقننه)، انتظار برخوردی بهتر از این با اصول اقتصاد مقاومتی نبود، اما جامعه&zwnj;ی دانشگاهی برخوردی دور از انتظار با اصول اقتصاد مقاومتی در طول چند سال گذشته داشت. در حالتی خوش&zwnj;بینانه انتظار می&zwnj;رود دانشگاه با نگاهی نقادانه بر عملکرد هر سه قوا در اجرای اصول اقتصاد مقاومتی، واقعیت&zwnj;های پشت&zwnj;پرده را افشا کند تا مشخص شود چه&zwnj;کسی اصول اقتصاد مقاومتی را درک نکرده است و عملکرد شعاری و ریاکارانه دارد. همچنین امید است دولت نیز با آلوده نکردن فضای دانشگاه با جهت&zwnj;گیری&zwnj;های حزبی و برخوردهای سلیقه&zwnj;ای و جلوگیری از مدرک&zwnj;فروشی در مراکز به&zwnj;ظاهر دانشگاهی، با تقویت سیستم شایسته&zwnj;سالاری علمی و آزادی تفکر نقادانه، دانشگاه را در ارائه&zwnj;ی نظریه&zwnj;های علمی، به&zwnj;خصوص در زمینه&zwnj;ی اقتصاد، یاری کند.*</span></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><div dir="rtl"><b>*</b><b>&nbsp;</b><b>دکتر سید پرویز جلیلی کامجو، عضو هیئت&zwnj;علمی دانشگاه آیت&zwnj;الله بروجردی (ره)/انتهای متن/</b></div><div dir="rtl">&nbsp;</div><p style="text-align: justify; widows: 2; text-transform: none; background-color: rgb(255,255,255); font-style: normal; text-indent: 0px; margin: 4px 0px; font-family: Tahoma; white-space: normal; orphans: 2; letter-spacing: normal; color: rgb(0,0,0); font-size: 12px; font-weight: normal; word-spacing: 0px; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px"><strong><strong style="text-align: justify; widows: 2; text-transform: none; font-style: normal; text-indent: 0px; font-family: Tahoma; white-space: normal; orphans: 2; letter-spacing: normal; color: rgb(0,0,0); font-size: 12px; word-spacing: 0px; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px"><font size="2"><span style="color: rgb(0,0,0)"><strong><br class="Apple-interchange-newline" /></strong></span><strong><strong><strong style="text-align: justify; line-height: 20px; widows: 1; text-transform: none; background-color: rgb(255,255,255); font-style: normal; text-indent: 0px; font-family: Tahoma; white-space: normal; letter-spacing: normal; color: rgb(0,0,0); font-size: 12px; word-spacing: 0px; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px"><b style="text-align: justify; line-height: 20px; widows: 1; text-transform: none; background-color: rgb(255,255,255); font-style: normal; text-indent: 0px; font-family: Tahoma; white-space: normal; letter-spacing: normal; color: rgb(0,0,0); font-size: 12px; word-spacing: 0px; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px"><a href="http://www.borhan.ir/NSite/FullStory/News/?Id=9397" style="text-decoration: none"><span style="color: rgb(0,0,0)"><strong><br class="Apple-interchange-newline" /></strong></span></a></b></strong></strong></strong></font></strong></strong></p><p style="text-align: right; widows: 1; text-transform: none; background-color: rgb(255,255,255); text-indent: 0px; margin: 4px 0px; font: 12px/20px Tahoma; white-space: normal; orphans: 2; letter-spacing: normal; color: rgb(0,0,0); word-spacing: 0px; -webkit-text-stroke-width: 0px; font-stretch: normal"><strong style="text-align: justify; widows: 2; text-transform: none; font-style: normal; text-indent: 0px; font-family: Tahoma; white-space: normal; orphans: 2; letter-spacing: normal; color: rgb(0,0,0); font-size: 12px; word-spacing: 0px; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px"><font size="2"><span style="color: rgb(0,0,0)"><strong style="text-align: justify; line-height: 20px; widows: 1; text-transform: none; background-color: rgb(255,255,255); font-style: normal; text-indent: 0px; font-family: Tahoma; white-space: normal; letter-spacing: normal; color: rgb(0,0,0); font-size: 12px; word-spacing: 0px; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px"><b style="text-align: justify; line-height: 20px; widows: 1; text-transform: none; background-color: rgb(255,255,255); font-style: normal; text-indent: 0px; font-family: Tahoma; white-space: normal; letter-spacing: normal; color: rgb(0,0,0); font-size: 12px; word-spacing: 0px; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px"><strong style="text-align: justify; line-height: 20px; widows: 1; text-transform: none; background-color: rgb(255,255,255); font-style: normal; text-indent: 0px; font-family: Tahoma; white-space: normal; letter-spacing: normal; color: rgb(0,0,0); font-size: 12px; word-spacing: 0px; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px"><strong style="text-align: justify; line-height: 20px; widows: 1; text-transform: none; background-color: rgb(255,255,255); font-style: normal; text-indent: 0px; font-family: Tahoma; white-space: normal; letter-spacing: normal; color: rgb(0,0,0); font-size: 12px; word-spacing: 0px; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px"><strong><strong><span style="font-size: 12px"><span style="font-family: Tahoma"><span dir="rtl" lang="FA" style="line-height: 12px"><br class="Apple-interchange-newline" style="text-align: justify; widows: 1; text-transform: none; background-color: rgb(255,255,255); text-indent: 0px; font: 12px/20px Tahoma; white-space: normal; letter-spacing: normal; color: rgb(0,0,0); word-spacing: 0px; -webkit-text-stroke-width: 0px; font-stretch: normal" /></span></span></span></strong></strong></strong></strong></b></strong></span><strong style="text-align: justify; line-height: 20px; widows: 1; text-transform: none; background-color: rgb(255,255,255); font-style: normal; text-indent: 0px; font-family: Tahoma; white-space: normal; letter-spacing: normal; color: rgb(0,0,0); font-size: 12px; word-spacing: 0px; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px"><b style="text-align: justify; line-height: 20px; widows: 1; text-transform: none; background-color: rgb(255,255,255); font-style: normal; text-indent: 0px; font-family: Tahoma; white-space: normal; letter-spacing: normal; color: rgb(0,0,0); font-size: 12px; word-spacing: 0px; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px"><strong style="text-align: justify; line-height: 20px; widows: 1; text-transform: none; background-color: rgb(255,255,255); font-style: normal; text-indent: 0px; font-family: Tahoma; white-space: normal; letter-spacing: normal; color: rgb(0,0,0); font-size: 12px; word-spacing: 0px; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px"><strong style="text-align: justify; line-height: 20px; widows: 1; text-transform: none; background-color: rgb(255,255,255); font-style: normal; text-indent: 0px; font-family: Tahoma; white-space: normal; letter-spacing: normal; color: rgb(0,0,0); font-size: 12px; word-spacing: 0px; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px"><strong><strong><span style="font-size: 12px"><span style="font-family: Tahoma"><span dir="rtl" lang="FA" style="line-height: 12px"><a href="https://telegram.me/borhan_ir" target="_blank" style="text-align: justify; widows: 1; text-transform: none; background-color: rgb(255,255,255); text-indent: 0px; font: 12px/20px Tahoma; white-space: normal; letter-spacing: normal; word-spacing: 0px; text-decoration: none; -webkit-text-stroke-width: 0px; font-stretch: normal"><span style="color: rgb(0,0,0)"><img alt="" src="http://borhan.ir/NewsBorhan/Images/News/Editor/Telegram%20Bottun-Recovered-4.jpg" width="630" height="158" /></span></a></span></span></span></strong></strong></strong></strong></b></strong></font></strong></p>